Filmmaakster wanhoopt over het verdwijnende Italiaanse landschap

Rome – Afgelopen vrijdag won haar film Lazzaro felice de IFFR Youth Jury Award van het Rotterdamse filmfestival, maar ze was er zelf niet bij. Alle drie de films van de jonge Italiaanse regisseuse Alice Rohrwacher (37) vielen direct in de grote prijzen. Voor Corpo celeste kreeg ze in 2012 de Ingmar Bergman-prijs voor het beste Europese debuut. Haar tweede film, Le meraviglie, werd in 2014 in Cannes bekroond met de Grand Prix van de jury. En voor Lazzaro felice kreeg ze vorig jaar opnieuw in Cannes een prijs, nu voor het beste scenario.

Ze wordt gezien als een grote belofte, een ‘kruising tussen Fellini en Pasolini’, ze maakt films waarin het contact tussen de mens en de natuur een hoofdrol speelt. Voor haar eerste film Corpo celeste (‘Hemels lichaam’) zocht ze de woeste natuur van Calabrië op, de twee films daarna draaide ze in Midden-Italië, waar Rohrwacher zelf opgroeide. Het gebied tussen Orvieto en het meer van Bolsena dat de ‘hoogvlakte van de Alfina’ heet. Over haar wereldvreemde, hippie-achtige jeugd op dit stuk Italiaans platteland met een Duitse vader die imker was – en nog steeds is – en een Italiaanse moeder, maakte ze de alom bejubelde film Le meraviglie (‘De wonderen’).

‘Met dit gebied heb ik een heel intense band, het is het landschap dat ik in me draag als een magisch zwaard, als een talisman. Maar toch zou ik vandaag al niet meer in staat zijn om mijn twee films Le meraviglie en Lazzaro felice hier te draaien’, schrijft Alice Rohrwacher in een open brief aan La Repubblica. Waarom niet? Omdat, schrijft ze, het gebied in heel korte tijd is geannexeerd door multinationals die alles wat typisch was voor dit nog archaïsche Italiaanse landschap platwalsen om er gigantische hazelnootplantages aan te leggen. ‘Het laatste jaar, waarin ik veel op reis was in verband met mijn film trof ik bij terugkomst steeds drastische veranderingen aan van het geliefde territorium waar ik ben geboren. Alles – velden, hagen, bomen, bloemen, bijen, druiven – is verdwenen. Je ziet alleen nog hazelnootplantages zo ver het oog reikt.’

Ze richt haar wanhoopskreet aan de drie voorzitters van de regio’s Lazio, Umbrië en Toscane, die elkaar op deze hoogvlakte raken. ‘Ik vraag me af: weet iemand hiervan? Ik vraag me af: waarom gebeurt dit? In naam van welk voordeel en voor wie?’