Filmnieuwjaar

Cannes is de jaarwisseling van de filmwereld. Er wordt terug- en vooruitgekeken, maar niet te ver want een filmjaar duurt niet zo lang. Het is een goed moment om balansen op te maken en het nodige mediavuurwerk af te steken. En dat wordt dan ook gretig gedaan. Hoe internationaal Cannes ook mag zijn, ieder land maakt zijn eigen balans op. Zo constateert Liberation dat er onder de jonge generatie Franse filmmakers opvallend veel vrouwen zijn en dat ze bovendien heel aardige films maken. In Nederland werd nog niet zo lang geleden Les gens normaux n'ont rien d'exceptionnel van Laurence Ferreira-Barbosa uitgebracht, maar naast deze alleraardigste film is en komt er in Cannes veel meer dat Nederland niet zal aandoen. Dit soort constateringen zijn natuurlijk betrekkelijk; als Laurence en de haren toevallig een wat mindere film hadden geproduceerd, is de stelling dat de meisjes de leukste films maken, direct weer van tafel.

De Fransen zijn er overigens erg goed in om hun internationale festival (en niemand zal willen betwisten dat Cannes het internationale festival is) te voorzien van een forse nationale wimpel. De Franse inbreng bij de diverse secties is dit jaar zo groot dat er voor de speciale Franse sectie bijna niets meer overbleef - dit programmaonderdeel moet het met slechts vier lange films (en een paar korte) doen. Deze uitgeholde Franse sectie wijst niet op een zwakte van de Franse filmwereld, maar eerder op een superioriteitsgevoel. De Fransen vinden hun eigen films te goed voor het nationale programma.
Megalomane vormen neemt dit zelfvertrouwen aan bij de presentatie van grootscheepse kostuumfilms als La reine Margot van Patrice Chereau naar Alexandre Dumas. Rond deze film bestaat momenteel een nationale mediaopwinding die niet erg diep gaat, zelfs niet diep mag gaan. Symptomatisch is de televisieinterviewer (als je die nog zo kunt noemen) die de bij hem opdravende nationale vedetten een hoed met voorgevouwen vragen voorhoudt. Het lot bepaalt welke vragen worden gesteld, vragen die op elke film van toepassing kunnen zijn, dus al te specifiek wordt het niet. Eigenlijk wel een aardige methode voor het oppervlakkige, louter ter promotie bedoelde televisiegesprek. De vragensteller hoeft in ieder geval niet meer voor te wenden dat hij de film zelf heeft gezien, en dat scheelt een hoop huichelachtige, doorzichtige toneelstukjes.
De Amerikanen hebben zo hun eigen megalomane gedachten en hebben het dit jaar laten afweten, waardoor er geen land meer overbleef dat in de schaduw van het gastland kon staan.
Betrekkelijk fors is toch het aandeel van Italie" te noemen. Niet dat daar de filmindustrie uit het slop is; Italie" wordt vertegenwoordigd door een handvol briljante eenzamen die toevallig op hetzelfde moment een film af hadden. Films die produktioneel gezien niet meer kosten dan een doorsnee tv-film, maar door gedreven persoonlijkheden bijzonder werden gemaakt. Tot mijn grote genoegen zijn mijn persoonlijke favorieten Nanni Moretti en Aurelio Grimaldi beiden verheven tot de A-status. Wat het betekent voor de cinema als geheel dat twee eigenzinnige, solistisch opererende Italiaanse auteurs kunnen doordringen tot zoiets prestigieus als de competitie van Cannnes, is me niet direct duidelijk. Ik vrees niet zo veel. Er had maar een Amerikaan ja hoeven te zeggen en er was weer een Italiaanse tovenaarsleerling minder in het hoofdprogramma geweest.
Moretti maakt extreem persoonlijke films. Zo ook zijn nieuwe Caro diario. Ze gaan over hem zelf en hij speelt zelf de hoofdrol, maar hij beschermt zich in zijn kwetsbaarheid met humor en ironie. Alles is echt en toch ook weer niet. De keus van Cannes voor Moretti is opmerkelijk, maar het meest wonderbaarlijk is toch de keus voor Grimaldi. Grimaldi’s ironie is veel minder opzichtig dan die van Moretti en wordt, ook in zijn eigen land, vaak over het hoofd gezien. Zijn eerdere twee films zijn vaak te serieus genomen en daardoor riepen ze veel irritaties en misverstanden op. Zijn nieuwste film draaide hij in zwart-wit - waarmee hij alweer het risico loopt als te ernstig te worden opgevat. Hoe het ook afloopt, ik ben blij met deze twee Italiaanse voetzoekers op het filmnieuwjaarsfeest.