Filmpjes splijten Somaliland

Hargeisa - Democratie en een vrije pers, dat hadden ze al in het islamitische Somaliland; tijd genoeg dus voor collectieve opwinding over andere kwesties. De genaturaliseerde Gunter Bischoss, een 72-jarige voormalig Duitse ngo-medewerker, tot de islam bekeerd en getrouwd met een Somalische vrouw, leek een voorbeeldig Somalilandse burger. Toch is hij het middelpunt geworden van het eerste en tegelijk het grootste seksschandaal dat het ontluikende Somaliland ooit gekend heeft.

Bischoss werd dit jaar tot vier jaar cel veroordeeld wegens de productie van Schmutz-filmpjes waarin volgens het vonnis naakte Somalische meisjes tegen betaling figureerden. Het proces ging gepaard met heftige emoties. Hoewel niemand het materiaal gezien had en er nogal wat schortte aan het bewijs, splitsten de Somalilanders zich in de maanden voor de uitspraak in twee ideologische kampen op. Je hebt het kamp dat uit schaamte simpelweg ontkent dat er zoiets onzedelijks heeft kúnnen plaatsvinden in hun preutse contreien. In datzelfde kamp riep een invloedrijke en fanatieke imam tijdens het populaire vrijdagmiddaggebed op tot steniging. En je hebt het liberale en moderne kamp dat deze imam beticht van, jawel, haat zaaien tegen blanke buitenlanders. Somalilanders verwelkomen westerlingen met veel enthousiasme, maar het lokale VN-personeel wordt al langer argwanend beloerd wegens vermeende losse zeden. De zaaiers van haat troffen in ieder geval een vruchtbare bodem: wegens een volksoproer en reëel lynchgevaar in de hoofdstad Hargeisa moest Bischoss ijlings overgeplaatst worden naar de afgelegen Mandheera-gevangenis nabij de havenstad Berbera.

Voor de regering kwam deze affaire op een slecht moment. Somaliland wil worden erkend als onafhankelijk land. En daarna wil dit internationaal-rechtelijke Fremdkörper veel buitenlandse investeringen aantrekken. Het nabije Soedan wordt officieel gesplitst, wat de hoop vergroot dat Somalilands afscheiding van Somalië ook wordt erkend. En Somaliland verdient het: met eerlijke verkiezingen, een vrije pers en een ferme kapitalistische inborst is Somaliland het braafste jongetje van de klas in de Hoorn van Afrika. En dat terwijl het grenst aan de ‘gefaalde staten’ Somalië en Puntland (die onderdak bieden aan piraten en aan al-Qaeda gelieerde milities), het totalitaire Eritrea (onder Noord-Korea op de ranglijst van persvrijheid) en dictatoriaal Ethiopië (verkiezingswinst met 99,7 procent van de stemmen).

Een bloederige executie van een westerling zou de frisse glans van Somaliland weer teniet hebben gedaan. Bischoss kwam ervan af met een celstraf en een boete - waarmee de autoriteiten ten dele hebben bewezen niet te zwichten voor de populaire opinie die om bloed schreeuwde. Ondanks de indrukwekkende Amerikaanse maar ook Nederlandse diaspora die regelmatig het land van oorsprong bezoekt en hierbij naast dollars en euro’s ook een liberale moraal importeert, blijkt het voor westerlingen ingeburgerde concept van Schmutz-filmpjes hier toch nog altijd een zaak van leven en dood te zijn.