Filosofieprofessor

Ook aan een film die niet helemaal goed is of maar gedeeltelijk geslaagd is, kun je veel genoegen beleven. Soms nog meer dan aan een perfect meesterwerk. Onvolkomenheden kunnen je een houvast bieden om de film binnen te dringen of ze kunnen charmant zijn en je zo voor de film winnen. Ik beschouw André Téchiné als een van de betere cineasten.

Films als H“tel des Amériques, Le lieu du crime, Rendez-vous en Les roseaux sauvages zijn heel sterke films die je lang bijblijven. Misschien wel meesterwerken of net niet en me daarom wel zo lief. Maar er zijn ook andere films van Téchiné. Films die in veel opzichten lijken op zijn goede films, maar het op de een of andere manier niet zijn. Het zijn de minder geslaagde films en het is niet eens makkelijk om aan te geven waarom ze minder goed zijn dan de andere. Ik bedoel films als Ma saison préféré (voor mij zelfs de minste der Téchinés) en zijn nieuwste Les voleurs.
Les voleurs zag in Cannes en dat was een licht teleurstellende ervaring. Hoe kan een film met zoveel typische Téchiné-ingrediënten, met een mooi verhaal en vele goede acteurs toch nog onder de maat blijven? Een maat overigens die door het gemiddelde in Téchinés eigen oeuvre wordt bepaald. De meeste cineasten komen niet eens in de buurt van dat gemiddelde - laat dat duidelijk zijn. Tijdens de opening van het festival van Wenen zag ik Les voleurs weer. Ik heb hem met plezier nog eens gezien. Even dacht ik tijdens het begin van de voorstelling dat ik mijn mening over de film zou moeten herzien. Maar al snel werd me duidelijk dat het voor mij een mindere Téchiné zou blijven. Al vergis ik mij daar misschien wel in. Er zijn mensen wier oordeel ik zeer respecteer, die zonder aarzeling zeggen dat het de beste film is die ze dit jaar hebben gezien.
En er is ook een ander signaal. Téchiné zelf heeft na Cannes nog aan de film gesleuteld. Zo heeft hij het slotbeeld weggelaten. Kennelijk was ook hij niet zeker van zijn zaak. Naar mijn idee was er trouwens met dat slotbeeld niets mis. Liefhebbers en verdedigers van Les voleurs, zoals de redacteuren van Les Cahiers du Cinéma, konden hun teleurstelling over het castreren van het slot zelfs niet verbergen. In dat slotbeeld loopt een jongetje, het zoontje van een gedode voleur, met een geweer de bergen in. Een mooi en uiteraard symbolisch beeld. Een sterk beeld.
Kennelijk te sterk voor een film die op te veel gedachten hinkt. De verdedigers zeggen, met een oprechte traan in de ogen, dat het een prachtige, emotionele film over eenzaamheid is. Ik vind de film een vakkundige, maar toch wat moeizame constructie. Om het contrast aan te scherpen zou je nog wat cynischer kunnen zeggen dat het een intelligente en deftige aanzet tot een soap-opera is. Al zou ik eigenlijk zover niet willen gaan. Daniel Auteuil is in de film een politieagent die een verhouding heeft met een winkeldievegge. De winkeldievegge is de zus van ee jonge crimineel die een belangrijk lid is van een bende. Die bende, geloof het of niet, wordt geleid door de filmvader en de filmbroer van Auteuil. De winkeldievegge heeft ook een relatie met haar voormalige filosofieprofessor. Deze hoogleraar in de wijsbegeerte wordt gespeeld door, geloof het of niet, Catherine Deneuve. Deneuve en Auteuil zijn niet gekozen omdat ze zo goed bij hun rol passen, maar omdat ze ook in vele andere films van Téchiné meespelen. Deneuve heeft zelfs haar mooiste rollen gespeeld in films van Téchiné, maar blijkbaar gaat het niet altijd goed. Als de diva voor een gehoor van honderden studenten een lange tekst van Freud citeert, luistert iedereen met een ademloze aandacht. Maar ik had de neiging om in de lach te schieten. Een klein duiveltje in mij zegt dan: dit werkt niet. En ik heb het duiveltje ook na een tweede keer aandachtig en welwillend kijken niet de mond kunnen snoeren. Maar ik blijf uitzien naar volgende Téchinés.