Fladderen, meisje

BERT NATTER
BEGEERTE HEEFT ONS AANGERAAKT
Thomas Rap, 271 blz., € 17,90

Chaos is een goede karaktertest. In het debuut van Bert Natter (1968), Begeerte heeft ons aangeraakt, komt hoofdpersoon Lucas Hunthgburth, een afgeserveerde conservator van een prestigieus museum, in een Gronings gehucht terecht. Hij is er om een zeventiende-eeuws klavecimbel te taxeren, een erfstuk van de pas overleden meneer Dembeck. Maar de nog levende Dembeckjes zijn een excentrieke bende, en halsoverkop belandt Lucas in een maalstroom van gebeurtenissen waar hij geen enkele vat op heeft.
Bert Natter ontpopt zich tot een rasverteller. Schijnbaar achteloos schakelt hij heen en weer tussen het nu en de herinnering, tussen beschouwing en gevoel, tussen tragiek en komedie.
De scène waarin Lucas wordt ingezet om de pauwen van de vader te schieten (een speciaal verzoekje in het testament) is hilarisch. Mooi is de begrafenisscène, waar het ene kind een stotterende aanklacht aan het adres van de vader presenteert, en het andere ontroerend zijn genegenheid beschrijft: ‘Ik kan mijn vader het best typeren door twee blikjes die ik vond tussen de papieren in de bibliotheek (…) Op het ene blikje stond Spijkers bewaren en op het andere Spijkers niet bewaren. Zo was mijn vader.’
Hoe anders dan de onverwerkte rouw van Lucas zelf. Zijn beste vriend kwam om bij de vuurwerkramp in Enschede. ‘Zwier’ heet die beste vriend. Het woord komt later nog eens voorbij, als Lucas een geliefde beschrijft ‘die over het podium zwierde als een vlinder die in een bloemenveld van de ene naar de andere fladdert, om de nectar op te zuigen’. Is dat wat Lucas wil, de vrijheid om door het leven te fladderen? In het gehucht in Groningen krijgt hij voor het eerst in tijden de kans daartoe. Toch slaat de roman halverwege om, als Lucas uiteraard valt voor de dochter des huizes (cherchez la femme, et cetera). Ineens richt de tekst zich tot haar, ‘je ging’, ‘je zei’, enzovoort. Het is een poging om de begeerte uit de titel in elke zin voelbaar te maken, maar tegelijkertijd slaat het ook een gat tussen de thema’s die Natter eerder opriep, vriendschap, rouw, eenzaamheid – hoe kan het boek daar nog over gaan als het ineens allemaal om haar gaat?
Natter heeft veel ballen en hij weet ze niet allemaal in de lucht te houden, en toch zie je hem graag jongleren. Het heeft een bomvol boek opgeleverd, vol humor en symboliek, waar het enthousiasme van de schrijver op elke pagina zichtbaar is.