Toneel: ‘Toen wij de tijd hadden’

Flesje alcohol

Zomaar een scènetje uit de online dramaserie Toen wij de tijd hadden. Een moeder skypet met haar volwassen zoon. Ze biedt aan om hem ‘een flesje pure alcohol’ te komen brengen. ‘Je kan het ook komen halen. Ik wil zo’n flesje ook wel bij je neerzetten. Maar je kan ook bij mij komen. Dat je het komt halen.’

In Skype-close-up maakt actrice Nanette Edens haar verlangen voelbaar naar een mogelijkheid om haar zoon éven in het echt te zien, en haar onvermogen om dit aan hem duidelijk te maken. ‘Zet het maar neer’, zegt de zoon.

Twee keer per week brengt de multimediale theatergroep Vandalen een aflevering van ruim tien minuten uit waarin we diverse personages vanuit huis lichtvoetige pogingen zien doen om de stilstand in hun isolatiebestaan te doorbreken, en om uiting te geven aan hun verwarde gevoelens. Ze zijn al in de zevende week, dus ze waren er vroeg bij.

Initiatiefnemers Elène Zuidmeer, Rozanne de Bont en Joeri van Spijk wilden al langer de snelheid en directheid van theater combineren met de veelheid aan digitale communicatiemiddelen die we momenteel gebruiken. De taferelen in Toen wij de tijd hadden spelen zich af via Skype, Instagram, WhatsApp, Facetime en via platforms als Zoom en Whereby die in coronatijd groepsgesprekken faciliteren. De acteurs die de scripts krijgen toegezonden dragen zelf zorg voor het uiterlijk van hun personages en voor de omgeving waarin ze in beeld verschijnen. Zuidmeer doet de ‘regie op afstand’, Doron Tempert monteert de drie ‘takes’ die worden aangeleverd.

Het eindresultaat heeft zowel de charme van een improvisatie als een gekozen zeggingskracht. Leuk is dat het aantal personages geleidelijk groeit. De makers kregen na een Facebook-oproep niet alleen medewerking van bevriende generatiegenoten, maar ook van spelers als Jacqueline Blom, Peter Bolhuis en Anneke Blok. Het is elke aflevering een verrassing welke personages erbij komen, welke terugkeren, en welke dwarsverbanden er ontstaan tussen de reeds bekende figuren. De moeder van twee non-stop krijsende basisschoolkinderen uit een wanhopig tienminutengesprekje met de aandoenlijk schutterige meester Bram, doet een paar afleveringen later auditie voor het ‘community-project’ van een kunstenaar die eerder optrad als een van de bemoeizuchtige zonen van Paul (Peter Bolhuis). Als de auditerende, zich hevig inlevend in een fragment uit de inktzwarte psychosemonoloog van toneelschrijfster Sarah Kane, ‘Ik wil neuken!’ uitroept, zien we op de achtergrond een zoontje met een Star Wars-masker dat zich gauw uit de voeten maakt.

De makers nodigen anderen uit om met scène-ideeën te komen. Tegelijk zorgt het vaste schrijversteam voor samenhang. Het is genieten van de uitgelaten pranks waarop acteur Jesse Loef als stomvervelende puberzoon zijn (echte) vader trakteert. Maar daartegenover staan de denkpauzes van Tim Schmidt bij de videobrieven aan zijn afwezige oma.

Toen wij de tijd hadden_ is op z’n mooist als het drama binnen een scène ingehouden is, en de acteurs naast wilde uitbarstingen ruimte laten voor ongemak, voor onuitgesproken verlangens en opgekropte emoties. Ze geven het leven in coronatijd een gevoelslaag die troost en herkenbaarheid biedt.


Elke dinsdag en vrijdag een nieuwe aflevering, devandalen.nl