Hoofdcommentaar

Foei opvoeders!

KLAGEN OVER DE JEUGD die moreel ontspoort, is van alle tijden. Socrates werd er al van beschuldigd met zijn sofistische lessen de jeugd te bederven. Hij leerde haar door middel van retorische technieken de bestaande normen en waarden ter discussie te stellen.
Deze week verscheen het rapport De grenzeloze generatie en de eeuwige jeugd van hun opvoeders met een soortgelijke strekking. De generatie jongeren is niet in staat om grenzen te stellen, is gauw boos, verveelt zich snel en ergert zich aan anderen. Zij interesseert zich niet voor het milieu, koestert weinig idealen en houdt daarentegen wél van consumeren, waarbij ze sterk gericht is op het uiterlijk en merkkleding. Kortom, de jeugd is een groep hedonistische, verwende individuen die zich voornamelijk bezighoudt met spulletjes, kicks en status. Maar de jongeren kunnen het volgens de onderzoekers van Motivaction niet helpen: het zijn de opvoeders, de babyboomers, die hen verpesten. Die generatie heeft het forever young-ideaal omarmd, en opvoeden met gezag taboe verklaard. Het belang van zelfbeheersing en het nemen van verantwoordelijkheid wordt daardoor gebrekkig overgedragen, met als gevolg een groeiende jeugdproblematiek, zie de wachtlijsten bij Jeugdzorg of het toenemend drankgebruik, tot aan comazuipen in schuurfeesten toe.
Hoewel dit een beeld is dat niemand niet herkent, getuigt het van cultuurpessimisme met de vreselijke neiging schuldigen te willen aanwijzen: foei opvoeders die hun kinderen bederven! Ook laat het zien dat de ene generatie (de onderzoekers zijn mannen van een zekere leeftijd) zich afzet tegen de volgende generatie die misschien wel gewoon bezig is om de gangbare normen en waarden ter discussie te stellen. Bovendien past het in het politieke klimaat om vanuit onzekerheid alles te willen benoemen om daar ‘beleid’ uit te destilleren.
Het rapport werd aangeboden aan premier Balkenende, die meteen zijn kans greep. Niemand kan volgens hem nog de ogen sluiten voor de realiteit, want deze analyse gaat niet alleen over ‘een generatie op drift maar over onze hele samenleving’ en we moeten de jeugd ‘tijdig een anker toewerpen’. Die ankers zijn volgens hem vóór alles de ouders zelf die het wiel van opvoeden weer moeten uitvinden. En de overheid moet hen daarbij helpen met opvoedingsondersteuning of het instellen van een keurmerk dat ervoor zorgt dat tv-programma’s met veel geweld of seks laat op de avond worden uitgezonden. Of binnen het strafrecht, ouders van kinderen die zich crimineel hebben gedragen aansprakelijk stellen voor de schade die hun kinderen hebben veroorzaakt.
De aanbevelingen hoeven heus niet weggewimpeld te worden, maar geef de gifbeker niet al te eenzijdig aan ‘de opvoeders’. De aanklacht tegen Socrates wordt door historici geplaatst tegen de achtergrond van de mentale crisis waarin Athene toen verkeerde. Ook daarin ligt een parallel met nu. Gelukkig stak Balkenende ook de hand in de Haagse boezem. ‘Een kind kan van huis uit geleerd hebben over fatsoen en respect voor anderen. Dan helpt het niet dat hij of zij ’s avonds op het journaal ziet dat politici elkaar in de Tweede Kamer uitmaken voor rotte vis. Dat ze elkaar niet uit laten spreken. Dat ze elkaar onfatsoenlijk bejegenen.’