Lionel Messi ontvangt de wereldbeker van Gianni Infantino © Zabulon Laurent / ABACA / ANP

Nog een uur of drie en dan is het zover: Argentinië-Frankrijk. Messi tegen Mbappé.

De droomfinale van emir Tamim bin Hamad Al Thani en zijn boezemvriend Nasser Al-Khelaifi, de omstreden Qatarese voorzitter van Paris Saint-Germain. Sportwashing in optima forma. Gianni Infantino, voorzitter van de Fifa, verklaarde afgelopen vrijdag in aanloop naar het finaleweekend het toernooi zelfs tot het ‘beste WK ooit’. Volgens de Zwitser kwamen er tot nu toe in totaal 3,27 miljoen toeschouwers in een ‘geweldige sfeer’ op de 62 gespeelde wedstrijden af en gingen er voor het eerst in de geschiedenis landen vanuit alle continenten naar de knock-outfase. Daarbij was er ook voor het eerst in de geschiedenis een vrouwelijke scheidsrechter bij een WK-wedstrijd, de Française Stéphanie Frappart, ‘en zij deed het heel goed’, aldus de trotse preses.

Infantino vervolgde zijn lofzang op het toernooi met de opmerking dat het een ‘heel eerlijk WK’ was geweest met ‘weinig tijdrekken en niet zoveel gele en rode kaarten’. De snoeiharde wedstrijd tussen Nederland en Argentinië met negentien gele kaarten, waarvan twee voor Denzel Dumfries en één voor invaller Noa Lang ná de strafschoppenreeks, was hij voor het gemak even vergeten.

Op de kritiek dat er in aanloop, en zelfs tijdens het toernooi, doden zijn gevallen reageerde Infantino verdedigend: ‘Ieder overleden persoon is er een te veel, maar we moeten hier heel voorzichtig zijn als we het gaan hebben over aantallen. Ieder verlies is een tragedie en alles wat wij konden doen om de veiligheid van de arbeiders te garanderen, hebben we gedaan.‘

Pontius Pilatus had het niet beter kunnen verwoorden.

Zonder één minuut van de wedstrijden te hebben gezien heb ik de afgelopen vier weken via de radio, social media en de kranten genoeg meegekregen om te weten dat ik als voetballiefhebber niets heb gemist. Op een paar moeilijke momenten na (zoals de verlenging en strafschoppenreeks van Nederland-Argentinië en de historische halve finale tussen reuzendoder Marokko en Frankrijk) heb ik geen seconde last van de gevreesde fomo gehad. Sterker nog, negen van de tien keer was ik, als ik tijdens het koken de radio aanzette of ’s avonds op de bank tussen twee afleveringen van mijn favoriete Netflix-serie vluchtig wat commentaren op Twitter las, zelfs blij dat ik niet keek. ‘Saai’, ‘slecht’ en ‘laf’ waren met afstand de woorden die het meest gebruikt werden als er over de wedstrijden werd geschreven. En dit gold niet alleen voor de wedstrijden van het Nederlands elftal. ‘In het totaal bedachte landje Qatar zitten we naar bijna totaal geregisseerd voetbal te kijken, naar hocus pocus van trainers, die zeggen dat de anderen ook op de counter spelen en compact, en dat zij geen keuze hebben. Ze zitten samen in het complot tegen de vrijheid van denken en fantasie. ‘Bijna iedereen sluit netjes aan in de polonaise van de afbraak, met winnen als hallelujah-moment’, schreef sportjournalist Willem Vissers afgelopen dinsdag in zijn column in de Volkskrant. ‘Reactievoetbal als heilige graal.’ Nou, geef mijn portie maar aan Fikkie.

‘Ga je vanaf nu dan helemaal geen voetbal meer kijken?’ vroeg gistermiddag iemand toen ik vertelde dat ik de troostfinale tussen Marokko en Kroatië net als de rest van het toernooi uit morele overwegingen aan mij voorbij zou laten gaan. Het is een vraag die de afgelopen maand wel vaker is voorbij gekomen. Ook in mijn eigen hoofd. De hele voetbalwereld is verrot. Al sinds de jaren negentig toen de megalomane Sepp Blatter aan de macht kwam en de Fifa onder zijn leiding langzaam uitgroeide tot een geldbelust Rupsje Nooitgenoeg dat hapje voor hapje de ziel uit de sport wegvreet. De Uefa, het Europese broertje van de Fifa, is niet veel beter. Voetbal draait al heel lang niet meer om het spel. Money makes the ball go round, koste wat het kost.

Maar de verrotting en verloedering van de sport beperkt zich niet alleen zichtbaar tot de bestuurskamers van de voetbalwereld. Ook op de tribunes en in het veld zelf is de sport er de afgelopen jaren niet mooier op geworden. Integendeel. Maatschappelijke excessen als racisme, homohaat en extreem supportersgeweld zijn onlosmakelijk verbonden met de belangrijkste bijzaak in het leven. Van het betaalde voetbal tot de kelder van de laagste amateurdivisie. Zelfs in het jeugdvoetbal hoor en zie je de meest verschrikkelijke dingen in het weekend.

Zijn jullie vanmorgen hiervoor vroeg opgestaan en hierheen gekomen? Om elkaar een uur lang te schoppen en uit te schelden?

Zo liep twee weken geleden bijvoorbeeld een competitiewedstrijd van mijn negenjarige zoontje Oscar bijna uit de hand. Opgefokt door hun fulminerende en foeterende trainer langs de geïmproviseerde zijlijn schopten en tackelden de spelertjes van de tegenstander lustig op de onschuldige benen van mijn zoontje en zijn teamgenoten. De spelleider, een vader van een van Oscars teamgenootjes, kwam handen en voeten tekort en werd na een terechtwijzing van een van de overkookte spelertjes na de zoveelste sliding van achteren uitgescholden en bedreigd door een vader langs de zijlijn. Oscar stapte huilend van het veld af. ‘Ik wil niet meer voetballen!’ schreeuwde hij angstig. ‘Ik wil naar huis.’ Als trainer van zijn team zag ik de wedstrijd, de agressie en de angst met lede ogen aan. Ik wilde ook van het veld stappen, maar deed het niet. Ik kon het niet. Na opnieuw een harde tackle zonder een bal in de buurt, deze keer van een van onze eigen spelers, stapte ik het veld op. Ik had er genoeg van. ‘Dit is niet zoals voetbal gespeeld moet worden. Deze opgefokte sfeer, dit geschop en gevloek hoort niet op een veld thuis. Met willen winnen en strijden om een bal is niks mis, en dat daar af en toe iemand per ongeluk bij geraakt wordt ook niet, maar dit heeft niets met voetbal te maken.’

Ik heb beide teams bij mij geroepen en gevraagd of de jongens het naar hun zin hadden.
‘Het is jullie wedstrijd jongens. En van niemand anders. Wat er ook langs het veld geschreeuwd en geroepen wordt. Vinden jullie dit een leuke wedstrijd? Zijn jullie vanmorgen hiervoor vroeg opgestaan en hierheen gekomen? Om elkaar een uur lang te schoppen en uit te schelden? Of om te voetballen en plezier te maken?’

De resterende twaalf minuten van de wedstrijd verliep zonder incidenten en Oscar keerde vijf minuten voor tijd met lichte tegenzin terug in het veld. Voetballen deed hij niet echt meer, maar hij stond er. En dat vond ik het belangrijkste. Om hem te laten ervaren dat hij ondanks alle spanning en agressie in en rond het veld veilig was. Dat ruzies en problemen uitgesproken kunnen worden.

Maar is dat altijd zo?

Ik herinner me als de dag van gisteren dat Robin van Persie als speler van Jong Feyenoord na afloop van een wedstrijd tegen Jong Ajax op het veld mishandeld werd door een groep Ajax-hooligans. Ja, dit was achttien jaar geleden, maar sindsdien zijn er genoeg van dergelijke incidenten binnen en buiten de lijnen, in aanloop, tijdens en na afloop van wedstrijden op welk niveau dan ook geweest om te weten dat persoonlijke veiligheid binnen het voetbal geen moment gegarandeerd is. ‘Wat vandaag gebeurd is, is verschrikkelijk, jongen. En het heeft zoals ik al zei helemaal niets met voetbal te maken, maar het zal vrees ik wel nog vaker gaan gebeuren. Hoe ouder je wordt, hoe harder en agressiever het voetbal vaak ook wordt. Teams die onsportief spelen, spelers die natrappen, ouders die vloeken en tieren langs de lijn. Als je wil voetballen, hoort dat er helaas bij, lieverd. Weglopen en midden in een wedstrijd stoppen kan dan niet iedere keer. Daar moet je je tegen leren wapenen, anders wordt het heel moeilijk.’

Dat heb ik tegen hem gezegd. Als liefhebbende vader en als zijn trainer. Verschrikkelijk.

Maar als ik dan de beelden van Nederland-Argentinië langs zie komen, weet ik dat ik gelijk heb. Dit gaat niet veranderen. De voetbalwereld is verrot. Onherstelbaar lijkt het. Dit WK was voor mij het ultieme bewijs.

Dus op de vraag of ik na vanmiddag überhaupt ooit nog voetbal ga kijken? Ja, als vaste clubwatcher en analist van Feyenoord TV moet ik wel. Ik verdien er mijn brood mee. Maar het zal met een groeiend schuldgevoel zijn, net zoals alle mensen die de afgelopen vier weken dit WK hebben gekeken. En in de zomer zal ik mijn toekomst als voetballiefhebber heroverwegen. Beloofd.

In dit blog doet De Groene komende weken verslag van het WK in Qatar – verslag van mensenrechten, misstanden, het mediacircus en misschien soms voetbal