Foucault wekt afkeer bij Braziliaanse katholieken

São Paulo – Deze week gaat Michel Foucault op de brandstapel. Een pop dan, die het gedachtegoed van de Franse filosoof Foucault (1926-1984) representeert.

São Paulo – Deze week gaat Michel Foucault op de brandstapel. Een pop dan, die het gedachtegoed van de Franse filosoof Foucault (1926-1984) representeert. Want zijn linkse, antiklerikale en anti-autoritaire meningen worden niet geapprecieerd door de Hoge Raad van de Katholieke Universiteit van São Paulo (puc), die de oprichting van een leerstoel Foucault heeft verboden.

De wetenschappers pikken dit echter niet. De brandstapel is een protest van de professoren en onderzoekers van de puc. Ze zetten eerder al een masker voor hun gezicht met de afbeelding van Foucault en hingen een naambordje op, dat een paar dagen later werd verwijderd.

De puc, waar verscheidene wetenschappers al onderzoek verrichten naar Foucault, werd in 2011 uitgekozen als internationaal onderzoekscentrum door negen Franse onderzoeksinstellingen. Het Collège de France schonk in 2012 een kopie van de audio van een serie hoorcolleges, gegeven door de filosoof tussen 1974 en 1984. In ruil zou de puc de leerstoel Foucault oprichten.

Maar de Hoge Raad van de puc, bestaande uit de aartsbisschop van São Paulo Odilo Scherer, vijf bisschoppen en de rectrix Anna Maria Marques Cintra, concludeerde dat ‘een leerstoel een vorm van eerbewijs is, die alleen aan personen toegekend dient te worden die affiniteit hebben met het katholieke gedachtegoed’, wat niet het geval was bij de openlijk homoseksuele Foucault, criticaster van de katholieke kerk, die in 1984 aan aids overleed.

‘Het veto laat de kracht van het obscurantisme zien’, schreef Guillaume le Blanc, professor filosofie aan de Université Paris-Est Créteil als reactie. ‘Het toont dat de functie van kritiek niet als volledig recht is opgenomen aan een universiteit.’

De hoop leeft nog dat de Raad haar besluit herziet. Zo niet, dan zal de wraak van het seculiere Frankrijk bitter zijn voor de Brazilianen. Braziliaanse wetenschappers zullen geen toegang meer hebben tot ongepubliceerd materiaal van Foucault in Frankrijk en de puc zal geen buitenlandse docenten meer gratis en voor niks mogen ontvangen.

Verder is het de vraag wat er met het gedoneerde materiaal gaat gebeuren. Burgemeester Fernando Haddad, zelf gepromoveerd in de filosofie en een uitgesproken bewonderaar van Foucault, wil de audio wel hebben voor de gemeentebibliotheek Mário de Andrade. Maar misschien moet de band terug naar Frankrijk. De minister van Onderwijs, Renato Janine, eveneens filosoof en kenner van Foucault, is om hulp gevraagd. Maar die houdt zich (gedwongen?) op de vlakte met een ‘geen commentaar’.