Fraaie friese falstaff

Nog op 1, 3 en 5 augustus, maar alles lijkt uitverkocht. Inlichtingen: 0561-481131.
In de topjaren van William Shakespeares theater, zo rond 1600, moet Sir John Falstaff een populair toneelkarakter zijn geweest. Hij is dè held in Hendrik de Vierde, waar hij het liegebeest van kruin tot tenen uithangt (die tenen kon hij door de omvang van zijn buik overigens zelf niet meer zien), en tevens de slempende kompaan is van kroonprins Hal. Aan het eind van dit tweedelige stuk wordt de vetzak door de kroonprins afgedankt als een oude sok. Falstaff sterft in Hendrik de Vijfde roemloos buiten beeld. Maar zijn comeback op de elisabethaanse plankieren had hij toen al gemaakt, in De vrolijke vrouwtjes van Windsor. Het publiek wilde de aan wijn, roddels en volumineuze dames verslaafde clown annex nepridder terug. En nu als dubbel en dwars bedrogen minnaar.

Over deze Falstaff zijn twee opera’s gemaakt, één door de Engelse componist Elgar, en één (verreweg de beroemdste) door Giuseppe Verdi (1813-1901).
Verdi’s librettist Arrigo Boito (die ook het libretto voor Othello uit 1887 schreef) schrapte veel ruis uit Shakespeares stuk en liet de harde kern van zijn plot rechtovereind. Sir John Falstaff (in ernstige geldproblemen) bestookt twee dames met liefdesbrieven die voornamelijk tot doel hebben hun beurzen te plunderen. De dames Ford en Page en hun vriendin Quickly beramen een hinderlaag voor de vetzak. Vrienden van Falstaff verraden de plannen aan de echtgenoot van mevrouw Ford, een lichtgeraakte en nogal jaloerse meneer. Waarna de ridder-zonder-vrees-of-blaam dubbele averij oploopt. Hij draagt de vernederingen als een heer van stand: ‘Wat zouden jullie levenloze zielen zonder mij moeten beginnen, ben ik juist niet goed voor jullie spot, jullie lach, jullie listigheden, zonder mij zouden jullie levens geen greintje glans bevatten’ - een mooi motto voor dit meesterwerk.
Falstaff (1893) wordt vijf avonden gespeeld in het Friese Spanga, dat dankzij regisseur Corina van Eijk en dirigent David Levi sinds 1989 de bijnaam Het Verona van Weststellingwerf heeft verworven. In een weiland is een gigantische tent gebouwd met een tribune waar zo'n zevenhonderd mensen op kunnen. De orkestbak is uitgegraven, het podium groot en kaal tussen wanden van wit kunststof. Het decor bestaat uit simpele maar effectieve elementen (meubels en zetstukken). En er is geen achterdoek. De tent is achter het speelvlak open. Het achterdoek is het langzaam door de natuur verduisterde, weidse Friese landschap.
Ik heb een overrompelend mooie avond beleefd met deze Falstaff. Op de eerste rij (iedere foute beweging zou mij tussen de tweede violisten en de hoornblazers doen tuimelen) was het dik genieten van wat Verdi nog op hoge leeftijd aan feeërieke klanken, sfeerwisselingen, dramatische en komische effecten uit zijn pen wist te toveren. Falstaff (Peter Michailov) wordt gespeeld als een maffiose maar aan lager wal geraakte drankhandelaar uit de tijd van de grote drooglegging - mooie kop, verkeerd pak, zeg maar Robert de Niro maar dan twee keer zo dik. De 'vrolijke vrouwtjes’ worden aanvankelijk weggezet als sherry-tuthola’s uit Amsterdam-Zuid, maar in de loop van de handeling zijn ze steeds venijniger. Vooral de manier waarop Mary Rose Langfield (als de hoogzwangere Quickly) met een levensgevaarlijk lage stem haar revérences richting John Falstaff aankondigt, is een genot voor oog en oor. Hier staat een prachtig en hecht ensemble van musici en zangers, ondersteund door een begenadigd team van regisseur, vormgevers en technici zich met veel liefde en passie voor het materiaal een slag in de rondte te werken in de modder van de Friese klei.
De effecten in de enscenering zijn verre van spectaculair, maar zorgvuldig gedoseerd, en ze wèrken allemaal - van de af en toe oplichtende neus van Bardolfo (een gewezen compaan van Falstaff), tot en met het fel opspattende water als de dikzak (verborgen in een wasmand) in de rivier wordt geflikkerd. En niet te vergeten: de plotseling fel dramatische aria in de tweede akte van de jaloerse meneer Ford, trouwens een prachtige rol van Ned Barth.
De stroom viel even uit (gelukkig niet tijdens de voorstelling maar in een van de pauzes), zware auto’s bleven in de modder steken - het hoorde er allemaal bij. Ik heb het feest van Spanga na vier jaar herontdekt. En ik weet nu al dat ik er mateloos aan verslaafd zal raken.