Televisie: ‘Ersin in wonderland’

Gangnamstijl

Ersin in wonderland, regie Jorne Baard © Jacko van ’t Hof / VPRO

Ersin Kiris speelt in Ersin in wonderland afwisselend de toerist en zichzelf, een mengvorm van acteren en onderzoeksjournalistiek. Boven die dubbelrol zweeft de voice-over van een commentator uit het bezochte land, in zijn/haar eigen taal, die zowel toerist als journalist bekijkt, analyseert, op z’n plek zet – een formule waarin Ersin niet alleen ‘de ander’ (de domme toerist die wij zelf nooit zijn) maar ook de vpro-journalist (de reiziger op wie wij veel meer denken te lijken) de maat neemt. Geestig, tot het lachen je vergaat.

Zoals in de eerste aflevering van het tweede seizoen: Vietnam. Die opent sterk filmisch en filmisch sterk. We zien een model van een Amerikaanse legerhelikopter in het gras. Een kinderhand pakt hem. Het Vietnamese joch, met helm, houdt hem in de lucht. Tegelijk komt het geluid van zware helikopters op, samen met ‘This is the end, my only friend’ (The Doors). We zien het Vietnam zoals we dat uit oorlogsfilms kennen. Het lied van Jim Morrison kreeg zware lading doordat Coppola het gebruikte in opening en climax van Apocalypse Now. En dan wijzen die beeld- en geluidscitaten ook nog eens vooruit naar aangrijpende scènes over ‘speelgoed’ vindende kinderen in de Ersin-aflevering. Ersin zit op een militaire begraafplaats, lezend in The Vietnam War. ‘Een Nederlandse journalist’, klinkt het in Vietnamees, ‘komt vast een verhaal over de oorlog maken. Vietnamoorlog, zoals jullie het noemen. Voor ons de Amerikaanse oorlog. Ze komen kijken of de oorlog nog pijn doet. Miljoenen doden, het land aan puin, dus meneer de journalist, wat verwacht u zelf?’

Het is dik hout, maar verschrikkelijk waar. En het zijn, gek genoeg, de taal en de ironische toon die het zowel raak als dragelijk maken. Waarna we Ersin in een felgekleurde bananenoverhemd met talloze andere toeristen door Hoi An zien lopen, waar hij zich onder meer een pak laat aanmeten omdat het een kleermakersstadje was dat door toerisme honderden nieuwe kleermakers aantrok die nieuwe toeristen aantrekken. We zien Amerikaanse toeristen en Ersin vrolijk oorlogje spelen, zoals dat destijds gebeurde. En ja, de welvaart stijgt door dit vakantievertier. We krijgen een indrukwekkend portret van een souvenirverkoopster die haar uniform en onderscheidingen uit de Amerikaanse oorlog koestert. En we leren een Amerikaanse ex-marinier, ptss en wel, kennen die met open armen is ontvangen en daarom is gebleven. Zie hem en Ersin in gangnamstijl dansen in een tehuis voor kinderen met lichamelijke en geestelijke afwijkingen, dankzij ontbladering door Agent Orange – nu in de derde generatie. Niet om aan te zien, maar de kinderen zijn er dolgelukkig door.


Ersin in wonderland, Ersin Kiris (presentator), Jorne Baard (regie), VPRO, vier afleveringen vanaf donderdag 18 april, NPO 3, 21.45 uur