Popmuziek: Run the Jewels

Gebalde vuisten

Rapper Killer Mike (midden) tijdens een protestactie in Atlanta, op 1 juni 2020. © ANP

Van alle video’s, artikelen, oneliners en memes die de afgelopen weken in navolging van de gruwelijke moord op George Floyd online verschenen, was de speech van Killer Mike een van de aangrijpendste. De rapper, een Afro-Amerikaanse man van 45 die zich regelmatig politiek uitlaat en betrokken was bij de Bernie Sanders-campagne, sprak op verzoek van de burgemeester van Atlanta, zijn thuisstad. Hij zei: ik ben de zoon van een politieagent, ik wil dat demonstranten ophouden de stad te vernietigen en dat ze eens ergens aan gaan bouwen, en ook zei hij: ik ben ontzettend boos. De woede was overduidelijk hoorbaar in zijn stem, je voelde hoe diep zijn pijn zat.

Kort gezegd is dit wat hem als rapper ook zo zeldzaam goed maakt: Killer Mike rapt gedreven en inhoudelijk, zijn stem is zowel stevig als soepel. Samen met El-P, een (witte) rapper annex producer uit New York, vormt hij sinds 2013 Run the Jewels. Heel naturel wisselen de twee rappers elkaar af; de beats van El-P klinken vertrouwd hard, met duistere bassen, stuiterende synthesizers en klaterende drums.

Dit is muziek waarbij je de gebalde vuisten in de concertzaal meteen voor je ziet. De sfeer van RTJ4 is ongemakkelijk en tegelijk begeesterd. Nergens wordt je comfort aangeboden in de vorm van een herkenbare melodie of al te gelikt refreintje. Gelukkig maar, want weinig muzikanten kunnen hun emoties – angst, woede, enthousiasme – zo krachtig overbrengen als deze twee. En hoewel het album al ruimschoots af was voor de moord op Floyd, is het onmogelijk om deze muziek daar geheel los van te zien. Omdat je de pijn van Killer Mike tijdens die toespraak terughoort in zijn raps. En omdat nog eens extra wordt onderstreept hoezeer de moord op Floyd géén losstaand incident was, wanneer Mike op het nummer ‘Walking in the Show’ in een huiveringwekkend goed couplet rapt: ‘They promise education, but really they give you tests and scores/ And they predictin’ prison population by who scoring the lowest/ And usually the lowest scores the poorest and they look like me/ And every day on evening news they feed you fear for free/ And you so numb you watch the cops choke out a man like me/ And ’til my voice goes from a shriek to whisper, “I can’t breathe”.’

Over hiphop wordt weleens gezegd dat het poëzie van de straat is. Soms, als ik luister naar rappende multimiljonairs die albums achtereen vieren hoe rijk ze zijn en welke champagne ze kunnen kopen, denk ik: mwa, veel poëzie of straatgevoel valt hierin niet te ontdekken. Run the Jewels maakt duidelijk wat de rauwe, beeldende en ook activistische kracht van hiphop kan zijn. Door een plaat als deze begrijp ik iets meer van wat nu rond de Black Lives Matter-beweging gebeurt. En intussen is dit ook los daarvan heel overtuigende, knap gecomponeerde muziek, die je veertig minuten lang niet loslaat.