Geboeid

Ik heb het in deze rubriek gehad over Sades Justine. En vervolgens over Restif de la Bretonnes Anti-Justine. Dus moet ik het, als chroniqueur van literaire porno, nu wel hebben over de nieuwste Justine. Die van de jonge Engelse schrijfster Alice Thompson. Haar debuutroman, zojuist bij De Bezige Bij in vertaling verschenen.

Ha, vrouwenporno, dacht ik, afgaande op de titel.
Maar dat viel tegen. En ook weer erg mee. Ik zal dat uitleggen.
Het boek begint moeizaam. Stroeve zinnen die met moeite hun betekenis prijsgeven. Kan aan de vertaalster liggen (Barbara van Kooten). Maar ik houd het op de onbeholpenheid van de schrijfster, die iets wil laten doorklinken wat wij nog niet weten maar zij wel. Dat leidt tot onnodige raadselachtigheid. Een beginnersfout.
De ik-figuur is een man. Hij is kunstliefhebber en eenzaat. Zijn Londense appartement hangt en staat vol kunst. Eén schilderij neemt een speciale plaats in, een schilderij met een vrouw erop, Justine. De man is verliefd op haar. Urenlang staart hij naar het schilderij. Hij rookt aan één stuk door opium. Daardoor gebeuren er vreemde dingen op het schilderij.
Er hangt een magisch-erotisch waas over de liefde van de man voor de geschilderde Justine. Dan ontmoet hij haar in het echt. En niet alleen haar, ook haar zus, die uiteraard Juliette heet.
Ondertussen is de stroefheid van het begin vergeten. Het is een meeslepende erotische thriller geworden. Maar waar is de porno?
Die is er niet, merk ik al lezende. En ik bespeur opluchting. Eindelijk weer eens een goed literair boek.
Al is het me soms wel een beetje al te pomo. Het verhaal hangt van de verwijzingen aan elkaar. Om te beginnen naar Sade natuurlijk, al hebben Justine-de-deugdzame en Juliette-de-verdorvene op een vreemde manier van rol gewisseld. En verder naar Oscar Wilde’s Dorian Gray en - heel opmerkelijk - naar Hitchcocks Vertigo.
Ook het veelvuldig vervloeien van fantasie en werkelijkheid is nogal pomo. Al helpt het wel om dieper door te dringen in de obsessies van de man. Die, zo blijkt uiteindelijk toch, in diepste wezen seksueel zijn. En masochistisch. Zodat we nog even mogen meegenieten van een vastgebonden man die door zijn meesteres wreed wordt misbruikt.
Wordt het daardoor alsnog een pornografisch boek?
Nee. Want wat het boek het meeste prikkelt is de verbeelding, en niet het lichaam.
Ik ging Thompsons Justine lezen, op zoek naar de fysieke prikkel. Dat die er nagenoeg niet was, stelde ik pas vast toen ik het boek uit had. Ik had die prikkel kennelijk, geboeid als ik was, niet gemist.
En die vaststelling doet mij een ferm besluit nemen.
Ik heb voor deze rubriek zo veel shit gelezen, en maar zo weinig goede pornografische literatuur, dat ik besluit mezelf niet langer te kwellen. Van Restif de la Bretonne tot Lydia Rood, het was allemaal geen pretje. Al stond er genoeg tegenover - van Mirbeau tot Morgiève - om niet te hoeven concluderen dat pornografie en literatuur elkaar uitsluiten.
Niet langer op zoek naar literaire porno! Wat een heerlijk besluit! Vanaf nu ga ik alleen nog maar goede boeken lezen!