MENNO HURENKAMP

Gebrek aan vechtlust

Of het de kraakbeweging is of de actiebeweging uit de jaren tachtig, ze kunnen op Job Cohen rekenen. Vorige week stak hij – naar aanleiding van de affaire- Duyvendak – zijn hand in het vuur voor activisten die zich aan buitenparlementaire actie wagen. Ook voor burgerlijke ongehoorzaamheid zijn regels, herhaalde hij nog eens de stelling van de socioloog Kees Schuyt: weloverwogen en geweldloze wetsovertreding is toegestaan wanneer je bereid bent daarvoor verantwoording af te leggen. (Schuyt zelf schreef daags daarop in Trouw dat Duyvendak wel degelijk fout had gehandeld.) Dat Cohen van zich liet horen is mooi voor onze rechtsstaat, die meer nodig heeft dan hielenlikkers. Maar wéér alleen Cohen?
Je zou denken dat de sociaal-democraten zich verwant voelen met de ‘axiebeweging’: samen tegen de atoombom, tegen de kruisraketten, tegen wat niet al. Maar terwijl de maatschappelijke onrust oploopt, heerst bij voorheen de toonaangevende linkse partij van Nederland weer de rust van het kerkhof. In stilte halen de toch al zo geplaagde PvdA’ers – zestien zetels in ‘de peilingen’ – actrice Carice van Houten aan, die in de Superieure Nederlandse Kwaliteitsfilm Zwartboek de achteraf profetisch gebleken woorden slaakte: ‘Houdt het nou nooit eens op?’
Nee, het houdt nooit op. Wel mengde minister van Milieu Jacqueline Cramer zich in de discussie. Al deed ze dat curieus. Cramer kondigde eind deze week aan dat milieuclubs die onheuse dingen doen met hun subsidie, rekening moeten houden met korting op hun uitkering. Straf voor onder andere Milieudefensie dreigt, al noemde Cramer geen namen. Kijk, dat is timing! Rancuneus Nederland staat klaar om af te rekenen met de klojo’s die zeuren over dooie ijsberen en uitstervende vis. Hoe populair de klimaatfilm van Al Gore ook was, aan legitimiteit van het milieuactivisme heeft deze niet bijgedragen. Activisten moeten dood of ten minste in de gevangenis, als je de VVD, de PVV, het CDA, TON en hun achterban moet geloven. En de PvdA, bang de nieuwste wending in de grillen van het volk te missen, duikt bij monde van Cramer plat op de buik voor de ‘Raad Nederlandse Detailhandel’.
Die ‘Raad Nederlandse Detailhandel’, het klinkt als het Algemeen Wereldtijdschrift uit Elsschots Lijmen/Het Been, maar ze bestaat echt. Het is een gezelschap grutters dat recent klaagde over de wijze waarop Milieudefensie met hulp van subsidie hun handel in tropisch hardhout te kijk zou zetten. Hoezo gaat een PvdA-minister uitgerekend nu op deze klacht van deze ‘Raad’ in? Zou er een spindoctor zijn die veronderstelt dat van alle politieke partijen in Nederland juist de PvdA in staat is de kiezers te trekken die zich opwinden over illegaal besteed subsidiegeld? Hé, denkt die fictieve kiezer, eindelijk luistert de PvdA eens naar de detailhandel, het is eigenlijk toch mijn cluppie! Ik vraag het me af. Cramer heeft gelijk, met overheidsgeld ondemocratische actie voeren mag niet. Maar dat is ook een open deur van jewelste, en dat ze niet concreet wordt in haar waarschuwingen geeft te denken over de hardheid van de beschuldigingen door de ‘Raad Nederlandse Detailhandel’.
Het is oud nieuws dat de verwantschap bij de PvdA met het activisme niet meer zo groot is. Die zetels zijn aan de SP afgestaan. Maar dat niemand opstaat die in het aangezicht van het gemopper op het activisme zegt: ‘Alle belastingontduikers, alle subsidiepeuzelende boeren, alle frauderende aannemers, alle tuinders die illegalen uitbuiten, we zullen ze allemaal aan het daglicht blootstellen en bij de uitgang afrekenen’, dat is fataal gebrek aan vechtlust.