HOLLAND FESTIVAL

Gedanste opera

Pygmalion

Er zitten in het Holland Festival zoals altijd verborgen lijnen en verbindingen. Toeval of bewust bedacht? Ik denk bij festivaldirecteur Pierre Audi altijd dat hij het allemaal van tevoren zo heeft uitgedacht. In elk geval programmeert hij naast Curlew River van Benjamin Britten uit 1964 een christelijke parabel geïnspireerd op een Japans noh-theaterstuk, ook eeuwenoud, traditioneel Japans theater: Noh met vuurkorven van Umewaka Rokuro Gensho en zijn familiegroep. Dat pakte niet helemaal geweldig uit. Dat klassieke Japanse theater is interessant, mooi, spannend en toch ook erg langdradig en niet zo invoelbaar. Ik vond het aardiger toen tijdens vorige Holland Festivals traditioneel Aziatische theater werd gecombineerd met moderne elementen (psychologie, de Walletjes zelfs).
Een andere inhoudelijke verbinding is er tussen de grote festivalhit A Dog’s Heart naar Boelgakov van de Russische componist Alexander Raskatov en de wereldpremière van Pygmalion van de Franse componist Jean-Philippe Rameau (1683-1764) in de versie van de Amerikaanse choreografe Trisha Brown. Net als andere moderne choreografen, zoals Sasha Waltz en Anne Teresa De Keersmaeker houdt ook Brown zich al enige tijd intensief met opera bezig. Zij ensceneerde al eens scènes uit Rameau’s eerste opera Hippolyte et Aricie uit 1733, waarbij opvalt hoe geïntegreerd de jonge zangers meebewegen met de dansers. Het is bijzonder aangenaam om naar te kijken, toch moet de emotie helemaal van de zang komen. Deze versie van het Phaedra-verhaal ging in het Amsterdamse Carré vooraf aan de première van Pygmalion, eigenlijk geen opera maar een ‘acte de ballet’, een kort theaterstuk met zang en dans, toch al iets waar ze gek op waren aan het Franse hof in de negentiende en achttiende eeuw. Zoals Hondenhart gaat over een hond die mens wordt, zo gaat de oorspronkelijke mythe over Pygmalion, in de Metamorfosen van Ovidius, over een beeldhouwer die verliefd wordt op het beeld dat hij net heeft gemaakt en die tot Venus bidt dat zij een echt mens mag worden.
Dat gebeurt en daarmee is het een vrolijk maar enigszins pointeloos verhaal geworden. Ook hier zijn de zang, de dans en de muziekuitvoering (William Christie met Les Arts Florissants) prachtig, en de effecten zijn spectaculair. Een specialiteit van Trisha Brown is haar strijd tegen de zwaartekracht, en hier zweven de Liefde, de Vrolijkheid en het Spelen wonderlijk triomfantelijk en gracieus aan dunne touwtjes door de lucht. Wie het een beetje laat afweten is de componist Rameau. Zijn muziek is ondramatisch, vol effectbejag, echte hofmuziek, en omdat er in Pygmalion geen sprake is van dieptegang of enige tegenstem is het geheel van de avond één grote lofzang op de liefde. Prachtig hoor, maar enigszins vermoeiend en erg eenduidig.

A Dog’s Heart, nog tot 29 juni in Het Muziektheater. Van Alexander Raskatov is ook nog te horen: In Excelsis, een vioolconcert over het lot van het joodse volk, gecombineerd met Strange News van de Noor Rolf Wallin over het lot van Afrikaanse kindsoldaten. 19 juni in het Concertgebouw, 14.15 uur. www.hollandfestival.nl