MUZIEK 

Gedirigeerd gitaargeweld

MUZIEK The Mars Volta

Meccamputechture, Vicarious Atonement en Tetragrammaton: het zijn de schitterende, maar pretentieuze titels op Amputechture, het derde, volwaardige album van The Mars Volta. Studiobeesten Omar Rodriguez-Lopez en Cedric Bixler-Zavala zijn er krap een jaar na hun epos Frances the Mute in geslaagd om hun (naar eigen zeggen) meest avant-gardistische en meest technische hoogstandje tot nu toe af te leveren. Om niet te ver van huis te raken noemden ze het kortweg Amputechture, naar een idee van het in 2003 overleden bandlid en geluidsmanipulator Jeremy Ward. De achterliggende gedachte daarvan was het afleren van oude gewoonten om ruimte te maken voor nieuwe.

Dat is wat Omar en Cedric deels doen. Bij Frances the Mute waren definitief de laatste stuiptrekkingen van hun vorige band At The Drive-In, oftewel de band die rond de eeuwwisseling de rock weer een nieuwe impuls gaf, verdwenen. Ook de enigszins hapklare brokken van de eerste plaat De-Loused in the Comatorium maakten gaandeweg plaats voor nummers die – vooral live – uitgesmeerd konden worden over een jam van anderhalf uur. De verwijzingen naar de logge dinosauriërs van de jaren zeventig werden steeds duidelijker (Yes, Rush, King Crimson en Santana), maar toch klonk het residu Frances the Mute dankzij het gedraai van Omar aan de knoppen, de vele samples en overdubs, niet gedateerd. En het was gewaagd om in de zapcultuur van vandaag de dag zo’n tachtig minuten te vullen met leegte en geluidsfragmenten vol free jazz, explosiviteit en technisch, hoogstaand gepiel, die alleen zo hier en daar het karakter aannamen van een nummer.

Ook Amputechture is een verademing binnen de retrosound van de laatste jaren, al is het vergeleken met zijn voorganger minder gewaagd. Fantastische nummers als Tetragrammaton, Day of the Baphomets en de hit in wording Viscera Eyes klokken nog altijd meer dan negen minuten. Maar omdat niet alle grenzen worden opgerekt zijn ze beter als song te herkennen. Nog steeds is het een combinatie van experimentele jazz en prog-rock, maar de benadering is anders dan voorheen: Omar treedt op als ouderwetse banddirigent. Hij schrijft en bedenkt de muziek, en het personeel – waaronder stergitarist John Frusciante, ‘want hij speelt zoals we het in gedachten hebben’ – mag het uitvoeren. Dat is jammer, want Omar kan zelf zo mooi gitaar spelen. Het resultaat van het dirigeren is dat de nummers veel compacter klinken, maar ook complexer, waardoor hier en daar de spanning wegvalt. Daarbij voelt Amputechture niet zo vloeiend als zijn voorganger dat deed. Bijvoorbeeld het breekbare en traditionele Asilos Magdalena, dat enigszins plompverloren tussen het technische gitaargeweld valt. Toch zijn het kleine kanttekeningen bij ruim tachtig minuten aan indrukwekkende muziek.

The Mars Volta, Amputechture (Universal)