Gedogen?!

Een minderheidskabinet van CDA en VVD dat door de PVV wordt gedoogd - wat is de voordeur van dat kabinet, en wat de achterdeur?

WAT IS GEDOGEN EIGENLIJK? Toen eind vorige week een minderheidskabinet van vvd en cda werd voorgesteld dat gedoogd moet gaan worden door de 24 pvv'ers in de Tweede Kamer was dat een vraag die niet alleen in de Haagse wandelgangen rondzoemde.
Het is niet verwonderlijk dat op fora op internet gedoogsteun en gedoogbeleid al direct door elkaar gingen lopen. Gedoogsteun, dat hebben de 52 Kamerleden van de vvd en het cda nodig als ze willen gaan regeren, omdat ze samen geen meerderheid hebben. Gedogen wordt hier gebruikt in de betekenis van mogelijk maken.
Dat laatste wil Geert Wilders met zijn pvv-collega’s maar wat graag gaan doen, zo'n rechts minderheidskabinet mogelijk maken. Het betekent dat de pvv veel invloed heeft, dat ze geen daadwerkelijke bestuursverantwoordelijkheid hoeft te dragen en tegelijk kan blijven roepen wat ze wil als het gaat om de islam en moslims.
Het past bij veel pvv-kiezers: hard roepen, gauw verontwaardigd zijn, maar altijd naar een ander, liefst de overheid, wijzen die het moet opknappen. Gedoogsteun betekent dus ook dat er geen pvv-ministers of -staatssecretarissen komen die partijleider Wilders dan mogelijk niet meer helemaal onder controle zou hebben. Dat past bij Wilders, die tot nu toe alles van zijn pvv strak aan het touwtje heeft: geen partijleden die hem tot verantwoording kunnen roepen, geen transparantie in de partijfinanciën en geen open discussies, of het moeten de oprispingen van collega-Kamerlid Hero Brinkman zijn.
Gedoogbeleid daarentegen is het toestaan van het verkopen van softdrugs aan de voordeur van een coffeeshop hoewel dat eigenlijk bij wet niet is toegestaan en de bevoorrading aan de achterdeur nog steeds verboden is en niet gedoogd wordt. Gedogen betekent hier oogluikend toelaten. De pvv gruwt daar overigens van, vindt dat het gedoogbeleid alleen maar ellende heeft gebracht en wil van deze vorm van gedogen gehakt maken.
Voor de pvv zijn gedoogsteun en gedoogbeleid dus totaal iets anders, maar de twee begrippen worden al door elkaar gehaald, waardoor zich onwillekeurig de vraag opdringt wat nu bij zo'n eventueel minderheidskabinet de voordeur is en wat de achterdeur?
Voor het cda - de partij waarin de meeste reuring is ontstaan over de gedoogvariant - is de voordeur van dit minderheidskabinet de deur waar ze tegen elke bezoeker zullen zeggen: kijk, we marchanderen niet en hebben ook niet gemarchandeerd over de principes van de democratische rechtsstaat in ruil voor bijvoorbeeld de verhoging van de aow-leeftijd of een ingreep in de bijzondere ziektekosten. Dat had cda-fractievoorzitter Maxime Verhagen immers beloofd toen half juni voor de eerste en tot deze week ook enige keer in de Tweede Kamer werd gedebatteerd over de kabinetsformatie.
Een kabinet van vvd, pvv en cda was toen net afgeketst, omdat Verhagen had geweigerd met de vvd en de pvv te gaan onderhandelen. Die twee moesten eerst zelf maar tot een vergelijk komen, vond hij. ‘Juist omdat er grote principiële verschillen bestaan met betrekking tot de democratische rechtsstaat, heb ik gezegd dat ik eerst wil zien of die grote principiële verschillen in een kabinet tussen vvd en pvv opgelost kunnen worden voordat ik beoordeel of ik daaraan wil deelnemen’, zei Verhagen toen. 'Eerst moet er helderheid zijn over zaken als de kopvoddentaks, het verbieden van de koran en de strijd tegen de islam…’
Waarom het cda vorige week dan toch praatte met vvd-leider Mark Rutte en pvv-leider Geert Wilders, zonder dat daar vooraf helderheid over was? Dat zal in het Kamerdebat van deze week door Verhagen vast verdedigd worden met een opmerking als dat het geen officiële onderhandelingen waren, want informateur Ruud Lubbers zat er immers niet bij. Dat het bovendien geen onderhandelingen waren maar er alleen is gesproken en dat het nuanceverschil hiertussen belangrijk is. Dat er ook - zoals beloofd - niet is gemarchandeerd en uitgeruild tussen sociaal-economische en principiële onderwerpen. Vergeet daarnaast niet dat wij van het cda geen enkele partij die democratisch is gekozen en is toegelaten tot het parlement uitsluiten. Bovendien roept het landsbelang, nu de verkiezingen alweer twee maanden achter ons liggen. En is het niet de pvda die haar verantwoordelijkheid ontloopt en een kabinet door het midden van vvd, pvda en cda onmogelijk maakt?
Aan de achterdeur van zo'n minderheidskabinet met gedoogsteun wordt ondertussen wel degelijk gemarchandeerd over onderwerpen die nauw gelieerd zijn aan de opvattingen van de pvv over de islam en moslims: immigratie, integratie en asiel, en veiligheid. Moet de toekomstige cda-minister van Justitie zich in de Kamer laten welgevallen dat de partij waar hij de steun van nodig heeft voor zijn beleid, vrolijk blijft praten over kut-Marokkanen? Hoeveel concessies moeten vvd en cda doen om niet akkoord te hoeven gaan met de pvv-wens om criminelen met een dubbel paspoort uit te zetten?
Zullen Rutte en Verhagen het eigenlijk aandurven partijgenoten met een dubbel paspoort te vragen voor een ministerspost of staatssecretariaat of leggen ze zichzelf die beperking maar vast op om hun kersverse bewindspersonen een motie van wantrouwen van Wilders te besparen? Of zal Rutte zijn partijgenoten in dat geval oproepen het gebaar te maken dat hij drie jaar geleden van pvda-staatssecretaris Nebahat Albayrak verlangde: het onverkort kiezen voor de Nederlandse nationaliteit?
In de strijd van de pvv tegen het gedoogbeleid ten aanzien van softdrugs wordt dat beleid vergeleken met een tumor die over Nederland is uitgezaaid. Welke vergelijking zal over een aantal jaren de juiste zijn als nu wordt gekozen voor gedoogsteun van de pvv? Veel Nederlanders zullen het in ieder geval met lijdzaamheid moeten verdragen, of ze nu willen of niet. Dat kan én zal gedogen ook betekenen.