Geen excuses van de Amerikanen

New York – Het begon allemaal op dinsdag 11 september 2012. Op verschillende plaatsen in het Midden-Oosten vonden anti-Amerikaanse demonstraties plaats, deels uit boosheid over de via YouTube verspreide film Innocence of Muslims. In dit nogal amateuristisch geproduceerd gedrocht wordt de profeet Mohammed neergezet als laffe dronkaard die zijn perverse lusten botviert op vrouwen en kinderen. In reactie op de groeiende onrust sprak de Amerikaanse ambassade in Caïro haar afkeuring uit over ‘de aanhoudende pogingen van verwarde individuen om de religieuze gevoelens van moslims te kwetsen – zoals we alle pogingen veroordelen om gelovigen van welke godsdienst dan ook te beledigen’.

Dit schoot de Republikeinse presidentskandidaat Mitt Romney in het verkeerde keelgat. Amerika, zo zei hij, dient zich nooit te verontschuldigen voor zijn waarden – in dit geval de vrijheid van meningsuiting. En door zich uit te spreken voor morele terughoudendheid als het gaat om andermans religieuze gevoelens zou de regering-Obama impliciet excuus hebben aangeboden voor een film die onder de bescherming van dat grondrecht valt.

Romney kreeg er onmiddellijk van alle kanten van langs. Allereerst omdat hij zijn verklaring gaf op het moment dat de Amerikaanse missie in de Libische stad Benghazi aangevallen werd door islamistische militanten. Daarbij kwam onder meer de Amerikaanse ambassadeur in Libië Chris Stevens om het leven. Daarnaast werd Romney onoprechtheid verweten: hij zou louter op politiek gewin uit zijn geweest. Zelfs Republikeinen als John McCain (presidentskandidaat in 2008) en John Boehner (voorzitter van het Huis van Afgevaardigden), beiden echt geen vrienden van president Obama, veroordeelden Romney’s uitspraken.

Toch deed Romney er een dag later nog een schepje bovenop. Op campagne in Florida noemde hij de verklaring van de ambassade, die hij gelijkstelt aan de regering-Obama, een ‘excuus’ en ‘een ernstige misrekening’. Dat Romney niet gelooft in excuses wisten we al sinds zijn boek No Apology: The Case for American Greatness (2010) waarin hij de voorkeur uitsprak voor sterk leiderschap boven diplomatie. Obama’s diplomatieke wereldtournee van 2009 mag hij dan ook graag een ‘apology tour’ noemen. Romney’s redenering is ongeveer als volgt: Amerika is ’s werelds hoogste scherprechter wiens acties nu juist definiëren wat ‘goed’ is. En omdat die autoriteit koste wat het kost dient te worden gehandhaafd, kan Amerika nooit excuses aanbieden, zelfs als daar reden toe zou zijn. Het bizarre in deze affaire is dat Amerika in dit geval helemaal geen excuses heeft aangeboden.