Geen havik in Washington

De voorgestelde benoeming van Chuck Hagel tot minister van Defensie kan de voorbode zijn van een wending in de Amerikaanse buitenlandse politiek. Hij is Republikein maar heeft niets van het politieke complex waarmee we in Europa de Republikeinen langzamerhand associëren. Hij heeft geen banden met rabiaat rechts, de Tea Party en geestverwanten, hij is geen kritiekloze vriend van Israël, heeft geen banden met de neoconservatieven aan wie we de oorlog met Irak te danken hebben. En hij heeft directe frontervaring, is een tweemaal gedecoreerd veteraan uit de Vietnam­oorlog.

Waardoor is er kans op een wending? Op 22 januari worden in Israël verkiezingen gehouden die hoogstwaarschijnlijk door de Likoed van Benjamin Netanyahu zullen worden gewonnen. Dan keert hij terug als premier. Hij is een onvoorwaardelijke voorstander van een preventieve aanval op Iran. Voor daar de eerste kernbom wordt voltooid moeten de installaties worden vernietigd. Bij deze actie rekent Netanyahu op Amerikaanse steun. Dat Iran zich zal verweren, dat deze actie het begin kan zijn van een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten is niet in de publieke berekeningen opgenomen. Wel is een paar maanden geleden in Washington een rapport over het probleem verschenen. Een commissie van Republikeinen en Democraten onder wie Zbigniew Brzezinski voorzag een langdurige catastrofe. Dit rapport heeft nauwelijks publiciteit gekregen.

Hoewel Chuck Hagel twaalf jaar voor de Republikeinen in de Senaat zit, is hij bij zijn partij niet populair. Zijn partijgenoot Lindsay Graham, bekend om zijn krijgshaftige meningen, noemt hem de ‘de minister die in de hele Amerikaanse geschiedenis zich het meest vijandig tegen Israël gedraagt’. Hij wordt een appeaser genoemd. Elliot Abrams, een voormalig adviseur van George W. Bush in de oorlog tegen Saddam Hoessein, heeft hem een antisemiet genoemd, wat weer verontwaardiging in het Democratische kamp wekte. William Kristol, hoofdredacteur van The Weekly Standard, het genadeloze propagandablad voor president Bush in het voorspel tot de Irakoorlog, vindt hem totaal ongeschikt. Het televisiestation Fox News van Rupert Murdoch voert een heftige campagne tegen Hagel. Kortom, in de media is de Amerikaanse burgeroorlog weer begonnen.

Op de achtergrond putten neoconservatieve clubs als het American Enterprise Institute en het Emergency Committee for Israel nieuwe moed uit Hagels kandidatuur. Maar wat willen ze behalve het aanwakkeren van de haat? Stellen we ons voor dat ze hun zin zouden krijgen, dat het voorspel tot de oorlog tegen Irak op een of andere manier herleeft. De aanval is toen vooraf gegaan door een propagandacampagne waarvan later is gebleken dat die uit een verzameling leugens bestond. Nog altijd zijn de leugenaars niet officieel ontmaskerd. Ze dreigen als vastberaden politici de geschiedenis in te gaan, terwijl ze feitelijk oorlogsmisdadigers zijn.

We weten welke catastrofe die onderneming heeft aangericht, nadat George W. Bush op 1 mei 2003, verkleed in een pilotenpak, de overwinning had verklaard. Kennelijk zo hardleers, zo vervuld van politieke haat zijn de neoconservatieven dat ze in staat zijn deze gruwelijke les van tien jaar te verwaarlozen. Maar nu is het veel ernstiger. De oorlog tegen Irak is begonnen terwijl het Westen nog een periode van betrekkelijke voorspoed beleefde. De publieke opinie kon veel incasseren en werd tevreden gehouden met berichten over de vorderingen aan het front, de arrestatie en executie van Saddam. Er zou ook eens een onderzoek moeten komen naar de werking van de propagandamachine in die dagen.

Als er nu volgens de wensen van Netanyahu en zijn neoconservatieve vrienden een preventieve aanval op de Iraanse kerninstallaties zou worden gedaan, waarop ongetwijfeld een nieuwe oorlog zou volgen, wat zouden daarvan dan de gevolgen zijn, niet alleen voor Israël en Amerika, maar voor het hele Westen? De Amerikanen en Europeanen leven al een jaar of vijf in een praktisch uitzichtloze, toenemende crisis. Een oorlog kost miljarden die door de uitgeputte belastingbetaler moeten worden opgebracht. Bovendien gaan er levens verloren. In Irak waren het er waarschijnlijk meer dan 120.000, burgers en soldaten. Het volk, overal in het Westen, is niet alleen armer maar ook oorlogsmoe.

Een preventieve aanval op de kerninstallaties in Iran, hoe nauwkeurig ook uitgevoerd, zal onberekenbare gevolgen hebben en daardoor een zware wissel trekken op de stabiliteit, overal in het Westen. Obama heeft in dit opzicht gelijk. Hij zal fouten gemaakt hebben, maar de afgelopen vier jaar heeft Amerika zich in ieder geval niet in nieuwe oorlogen gemengd. Irak had in bedwang kunnen worden gehouden door een voortgezette politiek van containment. Volgens hetzelfde principe wordt nu door het Westen het beleid tegen Iran gevolgd. Chuck Hagel belooft daarvan een goede uitvoerder te zijn. Met een havik als minister van Defensie in Washington heeft het hele Westen voldoende ervaring. Dit is de tijd voor hardnekkige onderhandelaars.