Geen reflectie alstublieft

Rabat - Nichane is deze maand opgehouden te verschijnen, omdat de schulden te hoog op opliepen. Het lukte Marokko’s grootste Arabischtalige weekblad niet meer genoeg adverteerders aan te trekken. Anders gezegd: het blad werd geboycot door Marokko’s grootste bedrijven, die nauw gelieerd zijn aan het regime. Het een half jaar geleden opgeheven Le Journal Hebdomadaire trof hetzelfde lot.
Nichane (‘rechtdoor, correct’) werd in 2006 opgericht als Arabischtalige pendant van het Franstalige TelQuel. Het stond net als TelQuel onder leiding van Ahmed Benchemsi, en droeg dezelfde waarden uit: vóór democratie, scheiding van kerk en staat, individuele vrijheden, et cetera. Het kwam met taboedoorbrekende covers als 'Islamisten in het leger’, 'Ziekenhuizen: betalen of creperen’, 'Marokkanen en seks’, 'Marokkanen, alcohol en hypocrisie’, 'Homoseksuelen’, 'Corruptie bij de politie’, 'Ramadanvreters’ en ga zo maar door. Benchemsi zelf schreef deze week bij wijze van afscheid in TelQuel dat Nichane 'het democratische debat wilde aanjagen, wilde aanzetten tot reflectie op de Marokkaanse maatschappij’.
Met een dergelijke ligne editoriale maak je het jezelf als krant of weekblad niet gemakkelijk in Marokko. Nichane verkocht vrijwel direct goed, dertig- tot veertigduizend exemplaren per week, maar het kreeg ook te maken met felle weerstand van het regime: een verschijningsverbod van drie maanden toen het een analyse van moppen over religie en koningshuis publiceerde, en twee keer werd de hele oplage vernietigd: één keer toen Benchemsi het waagde zich in zijn wekelijkse column in het hier als vulgair geziene Marokkaans-Arabisch tot de koning te richten (het proces tegen Benchemsi - 'majesteitsschennis’ - loopt nog), en de tweede keer toen de koning onderwerp werd gemaakt van een opiniepeiling.
TelQuel, dat hetzelfde karakter en dezelfde missie heeft als Nichane, wordt (nog) niet geboycot door adverteerders. Het ondergaat dezelfde zweepslagen van het regime - hele oplages vernietigd, processen - maar het blijft vooralsnog winstgevend. Het verschil zit ’m in de taal. TelQuel is alleen toegankelijk voor de Franstalige elite, die vrij modern is. Wat Nichane schrijft, in het Arabisch, is toegankelijk voor het volk, dat in overgrote meerderheid traditioneel denkt.
Het bereik van het Arabischtalige Nichane is dus veel groter. Een veelzeggend voorbeeld hiervan is de homoseksuele coming out van de in Parijs woonachtige schrijver Abdellah Taïa, een paar jaar geleden. Interviews in de Franstalige pers maakten weinig los. Pas toen hij even openhartig was in een Arabischtalige krant ondervond zijn familie, wonend in het volkse Salé, daar de gevolgen van.
Net als TelQuel stond Nichane ook zeer kritisch tegenover het regime. Volgens Benchemsi heeft vooral dat het blad de das omgedaan. De conclusie kan niet anders zijn dan dat kritiek in Marokko best mogelijk is, maar nog niet in een taal die het volk begrijpt.