Economie

Geen winnaars

Ook haaien hebben last van de recessie. Minder mensen gaan op vakantie, dus de stranden blijven leeg. Het International Shark Attack File van de Universiteit van Florida rapporteert: ‘Het aantal aanvallen van haaien daalde in 2008 tot het laagste peil in vijf jaar.’ Dat komt door de crisis, weet George Burgess, de directeur van het onderzoekscentrum. In het Californische tijdschrift Surfer zegt hij: ‘We zagen een vergelijkbare daling tijdens de recessie na 2001, ondanks het feit dat de bevolking in die jaren bleef groeien.’ Kijk, dat is nog eens goed recessienieuws. De economie mag dan krimpen, we verliezen in elk geval minder zwemmers en surfers aan mensetende haaien.
Meer positief crisisnieuws. De handel stort in, dus de verkeersdrukte neemt af. In de Verenigde Staten daalde het aantal verkeersslachtoffers vorig jaar met negen pro-
cent. Voor het Nederlandse verkeer zijn nog geen cijfers voorhanden. Maar wel duidelijk is dat de recessie in ons land goed is voor de doorstroming van het wegverkeer. Volgens de ANWB daalde de filedruk (dat is de lengte maal de duur van de files) in de eerste drie maanden van 2009 met veertig procent ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar.
Ook werden er in 2008 in Nederland zeven procent meer fietsen verkocht dan een jaar eerder.
Het milieu zou zo beschouwd wel eens de winnaar van de crisis kunnen worden. Een langdurige, wereldwijde recessie verlaagt het energieverbruik en de CO2-uitstoot. De al afgeschreven doelen van het Kyoto-verdrag komen opeens weer binnen bereik. ‘Dankzij de crisis maken de consumenten niet meer alles op. Eindelijk sparen ze de wereld’, juichten Wouter van Dieren en Arnold Heertje onlangs in NRC Handelsblad. Begin dit jaar had Heertje zijn optimisme ook al zo mooi onder woorden gebracht: ‘Zelden begint een jaar zo zonnig als 2009. Aan het einde ervan kijken we terug op een periode met minder files, minder verkeersongelukken, meer schone lucht, minder uitstoot van broeikasgassen, minder excessieve beloningen en gouden handdrukken, kortom op een toeneming van de kwaliteit van het bestaan.’
Leve de recessie! Niet alleen redden we het milieu, we krijgen ook eindelijk weer tijd voor de goede dingen in het leven. De kinderen hoeven niet meer naar de opvang, want vader en/of moeder gaan niet meer naar kantoor. We gaan weer bij vrienden eten, in plaats van naar dure restaurants waar ze ‘andijvieschuim’, ‘kauwgom van ravioli’ of andere gemartelde ingrediënten serveren. Gezinnen mijden Disneyland en gaan weer wandelen in het bos. Het wordt een reinigende crisis, een purgerende recessie. En de prijs van al dit moois? Slechts een of twee jaar met economische krimp. We gaan terug naar het welvaartspeil van pakweg 2004. Dat was toch geen rampjaar? Nederlanders waren toen tevreden en gelukkig.
En dan nu het slechte nieuws. Wie het bovenstaande gelooft, houdt zichzelf voor de gek. Dit wordt een nare, pijnlijke, oneerlijke, vernielzuchtige crisis. We gaan misschien slechts terug naar het inkomensniveau van 2004, maar dan wel met achthonderdduizend werklozen die wanhopig op zoek zijn naar een baan.
Door die economische windchill-factor zal de ‘gevoelswelvaart’ veel lager liggen dan in 2004. Het worden ook zware jaren voor zelfstandige ondernemers zonder werkloosheidsverzekering, voor huiseigenaren met een tophypotheek en voor alle belastingbetalers die de snel oplopende staatsschuld straks moeten terugbetalen. De overheid zal hard gaan bezuinigen om de begroting weer enigszins op orde te krijgen. We zijn straks gemiddeld net zo rijk als in 2004, maar veel chagrijniger.
Gaat het milieu er wel op vooruit? Ook dat is zeer de vraag. Er is bij bedrijven nauwelijks geld om te investeren in schone technologie en politici zullen werkgelegenheid boven milieubescherming laten gaan. Bovendien: milieueconomen weten dat rijkere landen over het algemeen schoner produceren dan arme landen.
Door de recessie is de Europese markt voor CO2-emissierechten ingestort. Het recht om een ton CO2 uit te stoten ging van dertig naar acht euro. Investeringen in schone technologie worden daardoor onrendabel. Ook de olieprijs daalde door de wereldwijde vraaguitval enorm, waardoor investeringen in alternatieve energie opeens niet meer uitkunnen.
Wouter van Dieren en Arnold Heertje stellen de zaken veel te simpel voor. De recessie zal het milieu niet redden. Deze crisis kent geen winnaars.