Performance: Romp

Geen zwaarte meer

Medium romp 03   sanne peper
Karina Holla in ‘Romp’ © Sanne Peper

Ze is tot niks meer in staat. En daar legt ze zich onder geen beding bij neer. Dat zou de fabel kunnen zijn, het verhaal dat de voorstelling Romp vertelt. ‘Ik heb altijd gedacht: weerloos, dat is niets voor mij – dat zal mij niet overkomen. Maar toch lig ik hier. Weerloos en willoos. Als een kettinghond in zijn hok.’ De beeldspraak is treffend. De vrouw in het bed blaft wat af. Ze is immobiel, maar het wervelt in haar hoofd. Een gems, noemt ze zichzelf. ‘Omdat ik zo kon springen en doen/ dat ben ik nog steeds’. Het gezicht, de ogen, de naar alle kanten flitsende scheermesblik, de expressieve mond – we hebben het hier over het instrumentarium van Karina Holla, de helleveeg van de mime, een performancekunstenares van de buitencategorie. Beperk haar middelen (geen handen hier en geen voetenwerk) en Holla maakt de ruimtes binnen in haar markante kop tot zichtbare, tastbare gruwelkelders. En tot plekken van een fysieke vrijheid die nu weg is en waar ze intens naar verlangt: ‘Buiten, dat is beweging/ Buiten is dat ze je nodig hebben.’

Haar verpleger en bewaker (droompartner? dompteur? folteraar?) volvoert zwijgend de laatste dingen der stervenden. Verplaatsen, verzetten, opschudden, het filmen van haar ogen in doodsnood. Gerardjan Rijnders doet al die dingen. En hij kijkt. Hij neemt waar. Neutraal. Steriel is zijn blik niet. Wel raadselachtig. Hij vult niks in. Ongeveer op de helft doet hij een dans. Hij legt zijn kleren af. En hij laat zijn naakte lijf spreken. Minuten lang. Door de hele ruimte. Kijk, dit kón je! Maar nu niet meer. Of het zo’n soort commentaar is? Of een tekstloos eerbetoon aan een stervende zwaan? Of een deel van de foltering? We zullen het niet weten. Haar recensie is na afloop meedogenloos. ‘Sorry, maar ik ben niet onder de indruk.’ Dat is nog de mildere van haar reacties. Dan barst ze weer los. Nee, dan zij! Kunst maakte zij! In haar beste dagen! Maar die zijn nu geteld. Haar machinerie is vastgelopen. En ze weet het. Ze klauwt naar een zachte herinnering. Of een laatste illusie. Of hoe dat eerste geleidelijk in het laatste overgaat. Ze stikt uiteindelijk in haar ik.

Dan heeft hij nog tekst. ‘Langzaam trekt de naklank van jouw/ woorden weg/ Alles dat overblijft is niets/ Dat stelt gerust: er is ook geen zwaarte meer.’ Een uur en zeventien minuten zweven voorbij. Is het zwaar, alles bij elkaar? Nee. Romp (een tekst van Rob de Graaf, voor de performers geschreven) is lichter dan het beste van Beckett. De humor is wel zeer aan Beckett verwant. Regisseur Roy Peters laat twee grandioze performers alle ruimte om het beste wat ze hebben te tonen. Romp is stil makend prachtig.


Romp door De Gemeenschap, t/m 17 december door het hele land, de tournee eindigt van 14 t/m 17 december in Theater Bellevue in Amsterdam; degemeenschap.nu/voorstellingen/romp