Marianne en Connell in ‘Normal People’ © Endeavor

Marianne Sheridan woont in het chicste huis. Haar cijfers op het atheneum zijn akelig hoog. Ze ligt matig bij leraren, doordat ze haar aandacht moeilijk bij de les houdt, hoogbegaafden eigen. Daarop aangesproken gaat ze in de aanval want ze heeft het gevoel dat elke gedachte of emotie op school onder toezicht staat – ‘een autoritaire fantasie’. De dialoog ontspoort. ‘Naar de rector jij!’ ‘Ja, of ik ga gewoon weg.’ Geen ondersteunend gegniffel uit de klas: die moet haar kennelijk helemaal niet. Ze weet precies hoe ze gezien wordt: irritant, dwars, zelfingenomen, arrogant, frigide.

Dat zegt ze tegen Connell, klasgenoot, de enige jongen die normaal met haar praat. Buiten school. In een interessante situatie, want Connells moeder is werkster bij die rijke Sheridans en zoon haalt moeder daar na afloop op. Klassenverschil dus. Niet om zijn afkomst vindt Marianne hem leuk, maar om wie hij is. Oók behoorlijk intelligent, aantrekkelijk, sportief, populair bij vrienden en meisjes. Terwijl hij niet popi is: geen grote bek en al helemaal niet meedoend aan de snoeverij en ongein van zijn maten die meestal om van dattum draaien. ‘Uit onzekerheid’, weet hij. En hij is, net als Marianne zelf, nog een lezer ook. Hij gaat na het eindexamen rechten doen, dichtbij in Galway; zij Engels op elitair Trinity in Dublin. Waarom rechten? Vanwege de banen. Marianne vindt dat doodzonde en hij maakt inderdaad de keus om zijn hart te volgen. In dubbele zin, want letterenstudie, en ja, ze vallen op elkaar. Wat simpel lijkt, maar uiterst complex blijkt. Hun relatie blijft geheim.

Menige lezer zal zich nu afvragen waarom de tv-recensent het zo nodig over Normal People van Sally Rooney moet hebben. Nou, omdat er een tv-serie naar dat boek aan komt. En omdat die ongelooflijk goed is (ik zag de eerste drie halfuurs-afleveringen). De Groene-lezer kreeg het boek destijds aangeraden door Philip Huff (‘misleidend simpel-ogend, moderne klassieker’) en kon/kan het horen bespreken in podcast Boeken FM door Ellen Deckwitz, Joost de Vries en Peter Buurman. Die laatste noemde het, geïnterviewd in dit blad, het meest overschatte boek van 2019. De toon van discussianten in de podcast lijkt daar aanvankelijk mee in overeenstemming – beetje Marianne-arrogant: ‘romkom’. Daar valt iets voor te zeggen, zij het dat het lachen zowel de geliefden als lezer en kijker behoorlijk vergaat, wanneer de gronden van de jonkies veel dieper zijn dan aanvankelijk lijkt, het water te diep en intimiteit en liefde moeilijker dan in comedy vertoond.

Probleem bij elke verfilming is dat de lezer veel van haar/zijn hoogsteigen via letters gevormde beeld wordt afgenomen door onverbiddelijke beelden. En dat geschreven innerlijke overwegingen door personages niet in dialoog uitgesproken kunnen. Maar Daisy Edgar-Jones en Paul Mescal zijn fabelachtig als Marianne en Connell, hun vele seks indrukwekkend koosjer verbeeld. Iers dus, maar co-productie van Amerikaanse streamingdienst Hulu en bbc. Deckwitz gaf het boek uiteindelijk een 7,5; De Vries een 8,2. Ik geef de serie een 9.

LennyAbrahamson, Hettie Macdonald (regie), Sally Rooney, Alice Birch, Mark O’Rowe (script), Normal People, twaalf delen, BNNVARA, vrijdags vanaf 13 augustus, NPO 3, 22.00 uur