Kunst: Hreinn Fri∂finnsson

Geheimen

Hreinn Fri∂finnsson, Midnight Jump, Canneto Pavese, Oltrepo Pavese, Italy, 1975-1976 © Studio Hreinn Fri∂finnsson

Op de linkerfoto zit een jonge jongen te tekenen in een kaal berglandschap, op de rechter zit een man in dezelfde houding in een park. ‘Drawing a tiger in Iceland 1952’ en ‘Drawing a tiger in Holland 1971’ staat eronder. De getekende tijger uit de titel is onzichtbaar, behalve misschien in de verbeelding van de toeschouwer. De tekenaar op beide foto’s én bedenker van het kunstwerk is Hreinn Fri∂finnsson.

Fri∂finnsson werd in 1943 in het noordwesten van IJsland geboren, sinds 1971 woont hij in Amsterdam. Drawing a Tiger was in 1972 samen met werk van generatiegenoten Ulises Carrión en Pieter Laurens Mol te zien bij de openingstentoonstelling van het In-Out-Center, de eerste onafhankelijke kunstenaarsruimte van Amsterdam. Terwijl Fri∂finnsson in de bijna vijftig jaar daarna kunst bleef maken en internationaal erkenning kreeg met grote tentoonstellingen – in 2007 een retrospectief in de Serpentine Gallery in Londen, vorig jaar opnieuw in Genève en Berlijn – was de belangstelling vanuit Nederland mager.

Opmerkelijk, want het werk is razend toegankelijk zonder oppervlakkig te zijn. Nu is er een fraaie bescheiden overzichtstentoonstelling in Rozenstraat, een nieuwe Amsterdamse projectruimte. De tentoonstelling Midnight Jump overtreft qua helderheid en ruimte de tentoonstelling in Berlijn. Er is werk te zien uit de jaren zestig en zeventig – in Midnight Jump zien we de kunstenaar springen om klokslag twaalf, tussen het jaar 1975 en 1976 – maar ook het meer recente werk is goed vertegenwoordigd.

Bij Fri∂finnsson raken eenvoud en poëzie elkaar vaak in een gebaar. In de video Twine uit 2011 worden verschillende klosjes naaigaren achtereenvolgens op een wit oppervlak neergelaten, en vormen zo een willekeurig lijnenpatroon. In Misty uit 2005 wordt de bezoeker uitgenodigd om net zo lang tegen een handspiegel te ademen totdat haar of zijn spiegelbeeld onzichtbaar is, om het daarna weer uit te vegen. Rounding the Corner uit 2001 is een ronde glazen bol in de hoek van de tentoonstellingszaal.

De tentoonstelling biedt ook historische achtergrond: een zijkamer is gevuld met documentatiemateriaal. In 1965 was Fri∂finnsson mede-oprichter van het IJslandse kunstenaarscollectief SÚM dat de moderne kunst naar IJsland haalde, posters getuigen van een grote internationale belangstelling. Ook is er de oproep te zien uit 1974 waarin Fri∂finnsson vroeg om ‘personal secrets’: ‘I am looking forward to learn them and will keep them carefully.’ Bij gebrek aan inzendingen herhaalde hij de oproep in 2009 in Point d’Ironie, het wereldwijd verspreide tijdschrift van Hans-Ulrich Obrist en Agnès B. De honderden toegestuurde geheimen werden ongelezen in een kluis bewaard, en in 2015 exposeerde Fri∂finnsson de door de versnipperaar gehaalde resten bij Kunstverein Amsterdam.

Fri∂finnssons werk sprankelt nog steeds. Met subtiele verwijzingen naar Marcel Duchamp (ingelijste spinnenwebben uit het atelier van de kunstenaar, 1990-2012, een kijkdoos en een Fountain), met een arrangement van gebruikte verfroerstaafjes en met een subtiele interventie die de hele tentoonstellingsruimte doet zweven. Hier blijft het de komende weken even middernacht.


Hreinn Fri∂finnsson, Midnight Jump, t/m 4 april, Rozenstraat, Amsterdam, rozenstraat.com