Gekkenlogger

Eindelijk weer een boek dat je echt met plezier leest: Waanzee, een roman over de legende van de Gekkenlogger, een vissersschip uit Katwijk.

Het is 1915. De godvrezende bevolking van Zeewijk meent dat het einde der tijden nabij is. ‘In de wereld buiten ons vissersdorp waren de goddelozen nu ruim in de meerderheid. God had Zijn handen van het mensdom afgetrokken en een jaar geleden was er een verschrikkelijke oorlog uitgebroken. Op een paar uur sporen van het dorp kon je het gebulder van kanonnen horen en voelde je de aarde schudden. Satan was ontketend.’ Arend Falkenier werd altijd gehouden voor een uitverkoren kind van God. En als je een uit verkoren kind van God was, had den de mensen respect voor je, want het getal der godzaligen was zeer klein. U voelt het: dat kan niet goed gaan. En het gaat ook niet goed. Op een dag in augustus 1915 vertrekt de Noordster uit IJmuiden. Op een deinende ruimte van slechts vijfentwintig bij zeseneenhalve meter is de bemanning voor langere tijd bij elkaar. Arend ligt in de dagen van de reis, voordat de visgronden worden bereikt, vaak urenlang in zijn kooi te lezen in de bijbel of in de boeken van de 'oude schrijvers’, de grondleggers van het bevindelijke geloof. Er woedt een strijd in hem, zegt hij. Voortdurend wordt hij of door de Here beproefd of door de duivel aangevochten. Soms, als hij aan dek aan het werk is, zien ze hem plotseling in zijn bewegingen verstijven en verdwaasd voor zich uit staren, geboeid door iets wat geen oog kan zien en geen oor kan horen. Na vier dagen wordt het vissen ingezet. Arend komt tot leven. Behalve hij zijn er nog twaalf mannen aan boord. (Zie de analogie met Jezus en zijn twaalf discipelen.) De charismatische Arend overtuigt de anderen ervan dat de wereld is vergaan, dat zij de uitverkorenen zijn en dat ze op weg zijn naar Jeruzalem. Degenen die zich niet onvoorwaardelijk overgeven aan Arend sterven een gruwelijke dood. Godsdienstwaanzin leidt tot verschrikkelijke moorden. Robert Haasnoot groeide op in Katwijk. Hij hoorde flarden van het verhaal en reconstrueerde de fascinerende geschiedenis van de Gekkenlogger. Allemaal echt gebeurd. De authentieke verslagen van het psychiatrisch onderzoek dat de opvarenden ondergingen, waren lange tijd gesloten. Haasnoot opende ze. Met een sprankelende verbeeldingskracht maakte hij er een ijzersterke roman van.