Gekrompen krant

ZOALS DE IBM-PC, de eerste mobiele telefoon en het telexapparaat nu overkomen als hopeloos logge, onhandige en ruimtevretende apparaten lijkt een dagblad op groot formaat in 2011 bijna een anachronisme. De overgang naar tabloid is een logische stap in een ontwikkeling van steeds compactere en handzamer dragers van nieuws en informatie. Is ‘meegaan met de tijd’ vooral een kwestie van vorm, of 'krimpt’ de inhoud onvermijdelijk mee?

Dat hiervoor grote vrees bestaat maakte NRC Handelsblad in de afgelopen weken duidelijk. Voorafgaand aan het verschijnen van 'de deftige krant’ op de helft van het oude formaat werden hier vele gewetensvolle letters aan gewijd. Is de tabloid vooral een poging om de jonge lezer te paaien waardoor er ook een hippe toon binnendringt en in steeds kortere stukken de aandacht vastgehouden moet worden zodat nieuws al zappend geconsumeerd kan worden? In 'nee, nee’-statements en bijna bezwerende taal reageerde hoofdredacteur Peter Vandermeersch daar telkens op. 'Need to read staat boven alles’, het gaat om 'stukken die ertoe doen’ en er is 'meer dan ooit de ambitie om aan bijzondere journalistiek te doen’. Hij kijkt 'op de schouders van de oude kranten uit de negentiende en twintigste eeuw’ naar de compacte krant van de toekomst 'waarin degelijke journalistiek gepaard gaat met een strakke en moderne vorm’. Daar moeten we alleen maar even aan 'wennen’.

De eerste goedkeuring van de twee oude NRC-courantiers Heldring en Hofland in De wereld draait door incasseerde Vandermeersch op de dag dat de champagne was ontkurkt opgelucht. Doorgaans praat hij zo rap als een mitrailleur, maar nu luisterde hij ingehouden naar de unaniem positieve reacties van deze deftige heren die hun eerste stukken met de hand schreven of op oude typemachines tikten.

Wat er maandag als een in de was gekrompen T-shirt in de bus rolde, oogt inderdaad strak, evenwichtig en 'verstandig’ - en dat wordt vooralsnog ondersteund door inhoud, toon en nieuwsselectie. Althans, zoals we die sinds een half jaar al kennen - want dat er sinds de komst van deze voortvarende Belg een journalistieke koerswijziging op de oude meters papier gaande was, was al duidelijk. Zoals inzetten op meer lifestyle - en dát betekent niet per se een vooruitgang.

Vrees is er vooral ook dat de tabloidisering een prelude is voor het in elkaar schuiven van NRC Handelsblad en nrc.next, waardoor het niet-hippe hart van de krant - diepgravende journalistiek en serieuze duiding en analyses - zou wegkwijnen. Dat getuigt van weinig vertrouwen in de redactie en de nog altijd 190.000 hoogopgeleide lezers die wel behoefte hebben aan slow reading. Wel bestaat er een risico dat NRC Handelsblad en de Volkskrant in vorm zo inwisselbaar worden dat lezers kiezen voor een ochtendkrant. En het is denkbaar dat, gelet op de wens steeds sneller 'in de broekzak’ geïnformeerd te worden, deze stap een voorbode is van het 'verdwijnen’ van de krant tot iPaper. De kersverse krant doet dan straks weer log en ouderwets aan. Het klinkt bezwerend: het vereist streng zijn op de inhoud.