De Amerikaanse inlichtingendiensten die in opdracht van president Biden onderzoek hadden gedaan naar de herkomst van het coronavirus publiceerden vorig weekend een uitgebreid achtergrondrapport bij het eerdere oordeel dat de lektheorie niet kon worden weerlegd en dat er bij de Chinese autoriteiten moest worden aangedrongen op grotere openheid.

Begin 2020 was het de coterie rond Donald Trump die corona steevast de Chinese griep noemde en suggereerde dat het virus was ontsnapt uit een laboratorium in Wuhan. Overigens circuleerden destijds in China soortgelijke verdenkingen, het virus heette daar de Amerikaanse griep.

Zoals alles wat Trump retorisch beroerde – vrijhandelsverdragen, deïndustrialisatie, de prijs van het Amerikaanse imperialisme – door de gevestigde pers werd gemeden als de pest, zo verging het ook deze hypothese: nepnieuws zou het zijn, verspreid door wetenschap-ontkennende en Verlichting-afwijzende complotidioten. Het gevolg: het grote verhaal over de herkomst van het virus is bijna een jaar blijven liggen.

Ook al circuleerden op internet al maanden korte en lange blogs van meer of minder goed ingevoerden, de Amerikaanse schrijver en essayist Nicholson Baker komt de eer toe als eerste in een serieus journalistiek medium een longread over de herkomst van het virus te schrijven. In New York Magazine schraapte hij alle beschikbare documenten en andere bewijzen bij elkaar om te concluderen dat de lektheorie plausibel is en nader onderzoek verdient.

Sindsdien ging het in de serieuze Amerikaanse media snel en heeft het bewijsmateriaal – vaak aangeleverd door slimme amateurjournalisten en inventieve datagravers verenigd in DRASTIC – een omvang aangenomen die de verkopers van het verhaal over een natuurlijke herkomst van het virus, zoals de baas van het Amerikaanse RIVM Anthony Fauci, in steeds grotere politieke problemen dreigt te brengen.

Europese media doen niets met de lektheorie

Het eerste schaap was over de dam. Van Vanity Fair tot The Atlantic, van The Wall Street Journal tot The New York Times, van The Washington Post tot Nature: allemaal moesten ze hun eerdere spotternijen inslikken en onderzoeksjournalisten vrijmaken om dieper in de lektheorie te duiken.

Verrassenderwijs laten de gevestigde Europese media het vooralsnog afweten. Typerend is de wijze waarop The Guardian afgelopen weekend over het Amerikaanse eindrapport berichtte. De kop was niet: ‘Amerikaanse inlichtingendiensten achtten laboratoriumlek waarschijnlijk’. Maar: ‘Geen bewijs gevonden voor opzettelijk lekken virus’.

Op enkele benevelde geesten rond Trump na is er geen mens geweest die serieus heeft beweerd dat de Chinezen opzettelijk een microbiologische derde wereldoorlog hebben willen beginnen. Maar in Europese media wordt het echte nieuws – eerherstel voor de lektheorie – effectief weggemoffeld. En een dag later mag de communistische woordvoerder van de Chinese regering in The Guardian de conclusies van het Amerikaanse rapport wegwuiven als ‘politiek gemotiveerd’.

De draai aan de andere kant van de Atlantische Oceaan is gemaakt, vind je mondjesmaat in de kolommen van de Nederlandse dag- en weekbladen terug. Om over de tv-programma’s maar te zwijgen. Gezien de trans-Atlantische fixatie van Nederlandse journalisten – geen woord Duits spreken ze, maar iedere politieke keutel uit de VS wordt besnuffeld als was het intellectueel ambrozijn – is dat op z’n zachtst gezegd verbazend.

Geloof doodt de nieuwsgierigheid. In het zorgvuldig geënsceneerde narratief over de coronapandemie is de microbiologische natuur het grote gevaar, wetenschap de grote verlosser, Big Pharma haar altruïstische dienstmaagd, de staat onze zorgzame vader en nepnieuws van wappies onze grootste bedreiging. In dat narratief past geen gesjoemel met vleermuisvirussen in slecht beveiligde Chinese laboratoria die worden gefinancierd door Amerikaanse fondsverstrekkers die het verbod op genetische manipulatie van virussen omzeilden door naar Wuhan (en Rotterdam) uit te wijken. Net zo min als daar patenten, intellectuele eigendomsrechten en megawinsten voor de aandeelhouders van Big Pharma bij passen.

In het alternatieve verhaal van de lektheorie is de pandemie gewoon het volgende elitedebacle dat diezelfde elite vervolgens wanhopig probeert te verdoezelen door er een biologische draai aan te geven. Net zoals met de Grote Financiële Crisis en de eurocrisis gebeurde: menselijke hebzucht en potverterende Grieken, weet u nog. Nederlandse journalisten willen daar niet aan. Zo ver gaat kennelijk de vereenzelviging.