De Groene Live #26: Strijd om de ziel van Amerika. Kijk woensdag om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

Geloof en narcisme

Er waren duizenden geloofssystemen op deze planeet. Nu wellicht nog een paar honderd met genoeg aanhang om niet als sekte te worden aangemerkt.

Al deze geloven hadden en hebben hun taboes, hun priesters, hun symbolen, hun dogma’s. In veel ervan stond er straf op het bespotten van deze symbolen of van god of goden. In veel van die geloven stond er op verlaten ervan een straf. Een relatief milde straf zoals verstoting, of een zware straf, de dood.

Alle geloven vonden zichzelf het ware geloof. Minstens 99,9 procent ervan zat of zit er dus naast. Misschien wel honderd procent. Dat laatste kan ik natuurlijk niet hard maken. Vandaar ook het woord ‘misschien’.

Geloven hebben het bovenstaande gemeen.

Ook dat ze erg van het eigen gelijk uitgaan. Dat ze zichzelf als het centrum zien. Hun openbaring als de ware. Dat geldt niet alleen voor geloofssystemen, maar in zekere zin ook voor de gelovigen zelf.

Bij het ene geloof is die hebbelijkheid wat prominenter dan bij het andere.

Maar de nummers één en twee qua grootte van het geloof qua aantallen aanhangers, namelijk het christendom en de islam, voeren ook de ranglijst aan qua narcisme.

Het grootste geloof, het christendom, is een waardige koploper.

Christenen hebben meer dan andere gelovigen het idee dat alles door hen komt. Zo veel mogelijk rekenen ze zichzelf van alles aan. Ze volgen daarin hun profeet. De vriendelijke koning van de introspectie. Hij nam zelf alle zonden op zich. En hij strekt zijn volgelingen tot voorbeeld.

In het christendom is schuld valuta. Want om te rekenen in verlossing via schuldbewustzijn of boetedoening.

Dit patroon zie je ook bij ex-christenen, ook bekend onder de naam policors.

Ze willen de schuld. Om dit kostbare goedje te bemachtigen dringen ze voor en wanneer ze het eenmaal hebben laten ze het zich niet meer afpakken.

Als Hutu’s Tutsi’s afmaken, dan ook claimen zij de schuld, ‘want neokoloniale grenzen’. Als soenni’s sjia’s doden of andersom: ook hun schuld, ‘want koloniale tijden’. Zelfs al gebeurt het in oude Ottomaanse koloniën. Dan nog. Het-is-hun-schuld. Dat pak je ze niet af. Alles komt door hen. Alleen zij hebben een geweten. Dus alleen zij kunnen daadwerkelijk falen. Zij zijn de morele adel. De rest is voetvolk. Niet tot bewuste schuld in staat. De rest is Serengeti.

Cultureel narcisme. Christenen en ex-christenen zijn de poppenspelers. Zij zijn een klein beetje God. Of beter nog: Jezus.

De moslims hebben ook narcistische trekjes. Een goede nummer twee.

Zij zijn echter meer geïnteresseerd in het andere uiterste van het narcistische spectrum. ‘Weinig tot niets is hun schuld.’ De wereld is tegen ze.

Grote onderlinge slachtpartijen of misdaden tegen ongelovigen: alles is direct of indirect de schuld van iemand anders. Van pakweg de joden, ook wel zionisten genoemd, van de christenen, ook wel kruisvaarders genoemd. Of van geloofsgenoten van een andere stroming of die minder streng in de leer zijn. Door hen ook wel hypocrieten genoemd.

Ook alle andere geloven hebben narcistische trekjes. Van uitverkorenheid tot en met heilige geschriften speciaal op hun clubje gericht, maar de getalsmatige nummers één en twee leiden glansrijk de narcisme-ranglijst.

Ze kunnen zich goed uitleven in hun sadomasochistische relatie.

Misschien dat ze elkaar ooit nog eens zo gaan beïnvloeden dat ze beiden op een gezond middelpunt terechtkomen.

Ik zet er voorlopig mijn geld niet op. Het zit wel diep. Het is chronisch. En er zijn vooralsnog geen medicijnen voor.