Geloof is niet de kwestie

Heeft Nederland een «islamitisch probleem» of «een Europees probleem»?

WASHINGTON –Via overzeese correspondenten sijpelt het Europese debat over de integratie van moslims langzaam Amerika binnen. Vooral Nederland krijgt veel aandacht. Zo stond deze week op de vierde pagina van The New York Times een vraaggesprek met burgemeester Job Cohen, afgenomen door correspondent Bruce Bawer, die eerder in de krant had opgemerkt: «Ik heb sinds 9/11 niet meer gezien hoe de media van een land zo geobsedeerd zijn door één enkel onderwerp.» Maar het Europese debat is niet besmettelijk. Sterker, er zijn in Amerika critici opgestaan die het «Arabische probleem» een «Europees probleem» noemen.
De statistiek staat aan hun kant. Bestudering van het uitgebreide bevolkingsonderzoek dat er eens in de zoveel jaren wordt verricht, leert dat islamitische inwoners van Amerika, afkomstig uit het Mid den-Oosten, het ge middeld beter doen, zowel in inkomen als in onderwijs, dan «de rest van de bevolking». Interessant. Was het niet het «achterlijke» geloof zelf dat moslims ervan zou weerhouden innovatief te zijn, actief, energiek, hardwerkend, maatschappelijk gericht en ambitieus?
Dat is zeer de vraag, blijkens de cijfers van het U.S. Census Bureau. Waar 24 procent van de Amerikanen een universiteitsdiploma heeft (BA), geldt dat voor 41 procent van de Amerikanen van Arabische afkomst. Islamitische gezinshoof den verdienen gemiddeld 52.300 dollar per jaar, bijna vijf procent meer dan Amerikaanse gezinnen.
De meeste Amerikanen – zeker in de regering – redeneren als volgt. Het is niet het geloof dat mensen ervan weerhoudt succesvol te zijn – kijk naar onze president – het zijn de culturele en politieke instituties die sociale mobiliteit voor immigranten mo ge lijk of onmogelijk maken. Amerika scoort goed, het Midden-Oosten slecht.
Door de aanhoudende berichten uit Europa komen ze steeds meer tot de conclusie dat het met die instituties in de oude wereld slecht is gesteld. Moslim-immigranten zitten er vast in de kelder, met een lagere opleiding, minder geld en een slechtere gezondheid dan de rest van de bevolking. De hoofdredacteur van Foreign Policy schrijft in het laatste nummer: «Europa zou eens aan de mogelijkheid moeten denken dat het niet zozeer een ‹Arabisch probleem› als wel een ‹Europees probleem› heeft.» In Europa, vult een functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken telefonisch aan, «kunnen moslims van Arabische afkomst niet rekenen op bescherming tegen openlijke discriminatie, noch op bescherming van hun elementaire burgerrechten, waar door ze de mogelijkheid wordt ontnomen eerlijk te concurreren met de gevestigde inwoners».