Televisie - Vergeet mij niet

Geluksvogel

Ciara loopt met de juf en haar klasgenootjes naar de hal van de school. Daar hangt een bord met kinderfoto’s. Ze mag zelf de plek kiezen waar haar eigen koppie komt te hangen.

Medium televisie 20  20vergeetmijniet 2

Dit is een afscheidsritueel: Ciara gaat van school en wie vertrekt krijgt een plekje op het ‘Vergeet mij niet’-altaar van basisschool De Verrekijker in Katwijk. De Verrekijker is een school voor kinderen van uitgeprocedeerde asielzoekers. Ciara blijkt geluksvogel: haar ouders hebben alsnog een status gekregen en nu moet ze naar een reguliere basisschool. De juf en vriendinnetjes uit legio landen zullen haar missen, maar, zegt juf, als je veel van iemand houdt, ga je die niet vergeten. Trouwens, kort daarop zit Ciara weer in de klas: drie andere basisscholen hebben haar inmiddels afgewezen. Te veel achterstand? Vol? Schoolhoofd Toon is verontwaardigd: dat kind heeft recht op onderwijs. En dus neemt hij haar terug.

Maar Ciara’s probleem is peanuts vergeleken bij dat van kinderen die van de ene op de andere dag uitgezet zijn, of die in de vroegte getuige waren van politie die een gezin kwam ophalen. Van slag door wat ze hoorden en zagen en door hun eigen huilende moeders en bange vaders: wanneer zijn ze zelf aan de beurt? De gezinslocatie, tot voor kort uitsluitend gericht op terugkeer, staat direct naast de school en onrust door het ophalen van families slaat over naar de klaslokalen. Het wreekt zich in het gedrag van kinderen en in de sfeer. Er vloeien veel tranen, ook bij juffen, zeker als een kind lang op school was, en dierbaar.

Afscheid nemen, zoals bij Ciara, is er zelden bij. De conciërge moet al gauw het bord twee keer zo groot maken, want de stroom vluchtelingen neemt toe en om ruimte te krijgen wordt het uitzetten voortvarend aangepakt. Soms is een klas zomaar gehalveerd. De leerkrachten proberen zo goed mogelijk te werken met kinderen met grote leer- en taalachterstanden in onzekere omstandigheden. En of je kinderen moet wijzen op parallellen tussen hun situatie en die van Anne Frank lijkt mij zeer de vraag. Tussen taaljuf Esther en een groepje net gearriveerde groep Arabische jochies botert het niet. Maar Ahmad spant de kroon. Hij zaait onrust, weigert te borduren en gooit zijn puzzel op de grond. Dan gaan Toon, Esther en Ahmad naar diens azc-container naast de school. Ahmad ontkent alles tegenover oom en opa. Moeder is spoorloos, misschien in een Syrische gevangenis, vertelt een tolk; over vader wordt niet gerept. Al zou Ahmad mogen blijven, getraumatiseerd is hij. ‘Geen straf geven’, maant Toon de mannen.

Jan Jaap Kuiper filmde een jaar lang zonder crew en heeft een scherp oog voor klein en groot leed, schaarse lichtpuntjes, betrokkenheid, vermogen en onvermogen van de staf en voor de zware opdracht waar die voor staat. Waarvan vervulling regelmatig door het coa onmogelijk wordt gemaakt. Zwarte Piet blijkt in Katwijk nog zwart, maar het lijkt niet bepaald de plek om actie te voeren.


Jan Jaap Kuiper, Vergeet mij niet, EO/Ikon 2Doc, maandag 6 juni, NPO 2


Beeld: 2Doc: Vergeet mij niet. Regie Jan Jaap Kuiper