FILM

Gemaakt voor nu

War Horse

Het is rond 1914. In Devon, Engeland, koopt een arme drankzuchtige boer, Ted (Peter Mullan), een paard op een veiling. Thuis is zijn vrouw, Rose (Emily Watson), woedend op hem, want het dier blijkt totaal ongeschikt voor hard werken op het land. Maar Teds zoon, Albert (Jeremy Irvine), ziet meteen iets speciaals in het paard: statigheid, stijl, magie. Dan breekt de oorlog uit. Albert moet afscheid nemen van zijn ‘geestgenoot’; het dier gaat met het leger mee naar de frontlinie. Daar wachten modder en bloed in de Slag aan de Somme.
Opnieuw heeft Steven Spielberg de tijdgeest te pakken. Met War Horse, een werk vol verwijzingen naar klassieke narratieve films, speelt hij in op de huidige 'retro-trend’ in de cinematografie, ingegeven door het onverwachte succes van de gedoodverfde Oscar-winnaar The Artist, een zwijgende film waarin regisseur Michel Hazanavicius hulde brengt aan het gouden tijdperk van Hollywood.
Maar Spielbergs nieuwste bevat op veel vlakken vooral een hommage aan John Ford (1894-1973), specifiek aan The Quiet Man (1952) en The Horse Soldiers (1959). In War Horse hebben de scènes in Engeland een schilderkunstige kwaliteit, met een rijke textuur die aan de kleurrijke fotografie van bijvoorbeeld The Quiet Man doet denken, waarin John Wayne de rol van een Amerikaanse bokser speelt die zijn thuisland vervuld van weerzin verlaat nadat hij een man in de ring had doodgeslagen. In Ierland gaat hij op zoek naar rust. En verlossing.
Ford draaide The Quiet Man een paar jaar nadat hij in de oorlog een medaille had gekregen voor zijn inzet als luchtfotograaf. Ford-biograaf Joseph McBride wijst op een paradox: de regisseur hoorde dat hij werd bevorderd tot de rang van admiraal uitgerekend tijdens het draaien in Ierland van een film waarin hij met eigen demonen, opgedaan tijdens de oorlog, wilde afrekenen.

Van Ford wordt vaak gezegd dat er geen Amerikaanse cinema zonder hem zou zijn geweest. Zo langzamerhand geldt dat ook voor Steven Spielberg. Steeds vaker gaat het in zijn films over de vraag of schoonheid, integriteit en menselijkheid kunnen blijven voortbestaan te midden van voortschrijdende technologische ontwikkelingen die onlosmakelijk aan militarisme en oorlogvoering gekoppeld zijn. De vraag rijst of Spielberg met War Horse, net als John Ford in The Quiet Man en aan het einde van zijn leven met Cheyenne Autumn, een statement tegen oorlog maakt.
Zowel Ford als Spielberg is gefascineerd door de werking en invloed van conflict op de familie of het gezin. Wie War Horse ziet kan niet anders dan zich het actuele discours van terugkerende 'jongens en meisjes’ uit de brandhaarden Afghanistan en Irak voor de geest halen. Deze film speelt af zich aan het begin van de vorige eeuw, maar het is alsof hij gemáákt is voor nu, een tijd waarin mensen genoeg lijken te hebben van de constante staat van oorlog waarin de wereld sinds 2001 verkeert.
Spielbergs engagement is niet ideologisch van aard. De mythologie die hij in zijn films creëert wordt door verhaal en personage voortgedreven. Door zijn vermogen een verhaal soepel en zeker en vooral simpel te vertellen - een eigenschap die weinig andere filmmakers van dit moment bezitten - beweegt de dramatische lijn in War Horse moeiteloos van de romantiek van het Devonse platteland naar de nachtmerrie van de loopgraven. Een prachtige film met een diep menselijk einde waarin personages afgezet tegen de visuele dramatiek van een soort Technicolor-achtergrond ons laten terugkeren naar een eerdere tijd.

Te zien vanaf 2 februari