Menno Hurenkamp

Gemakkelijke antwoorden

De kiezers van de LPF lopen naar de SP want daar spreekt men tenminste heldere taal. Net als de LPF wordt ook de SP populisme verweten. Populisme is: dingen roepen die je niet waar kunt maken, dingen roepen omdat de mensen het graag willen horen, dingen roepen ten koste van anderen, dingen roepen om op televisie te komen. Het zijn gebruikelijke trucjes in de politiek, maar het algemene idee is dat je ze met mate gebruikt. Je mag gemakkelijk scoren, maar niet te vaak. Als je te snel te veel stemmen wint, of lijkt te gaan winnen, krijg je onvermijdelijk te horen dat je een populist bent. De SP van populisme betichten is misschien op zijn plaats wanneer de partij wat al te energiek over spreiding van allochtonen praat. Politici gaan op dit moment meestal niet over toedeling van huizen of klassen, dus dan moet je ook zuinig zijn met beloftes op dat terrein. Maar de onmiskenbare behoefte aan ouderwetse solidariteit waaraan de SP succesvol tegemoet komt, kun je de partij toch moeilijk kwalijk nemen.

Met al die discussies over de strategie van links zou je bijna denken dat de jaren zeventig nog altijd duren. Temeer als je je realiseert dat ook de zakenlieden zich weer zorgen maken over het land, wat ze voor het laatst deden toen Den Uyl ze in 1972 de duimschroeven dreigde aan te draaien. Maar dit keer maakt het bedrijfsleven zich geen zorgen om de fiscus. In De Publieke Zaak hebben zich prominente ondernemers en sporters verzameld om het aanzien van de overheid op te vijzelen. Want het is huns inziens het falen van de overheid en van de politiek dat de boosheid van burgers in stand houdt.

De Publieke Zaak wil daar wat aan doen, door die overheid anders te organiseren. Het antwoord op de vraag hoe dat moet geeft De Publieke Zaak niet zelf. Dat moet via web sites en discussies van burgers komen. Ze maken op grote lijnen de fout die de vermaledijde overheid zelf ook al jaren maakt: door inspraak op te tuigen zonder een duidelijke inzet of richting en door van de overheid vooral een efficiënt apparaat te willen maken. Juist die focus op de organisatie problemen van dit land ontnam het zicht op de discussie over identiteit en cultuur waar mensen zorgen over hadden.

Het gemakkelijke antwoord van PvdA’ers en GroenLinksers op de groei van de SP en de opkomst van De Publieke Zaak is: ze afdoen als te gemakkelijke antwoorden op ingewikkelde problemen, ingegeven door de dringende behoefte van een groeiende groep mensen om met niet al te veel inspanningen op de televisie of in de krant te komen. Maar wie een paar jaar geleden voorspelde dat binnenkort weer gevochten zou worden om het predikaat «echte linkse partij» was weggehoond. Links was voorgoed uit.

En wie had aangekondigd dat er een moment zou aanbreken dat ondernemers zich zorgelijk met het aanzien van de overheid zouden bemoeien, had ook niet veel gehoor gevonden. Beide ontwikkelingen laten zien dat het beheer van de collectieve sector weer manifest op de agenda staat. Het is kinnesinne om dat niet als winst te beschouwen.