Televisie: ‘Videodagboek van Anne Frank’

Gemis

Anne Frank door Luna Cruz Perez in Het videodagboek van Anne Frank © Ray van der Bas / Anne Frank Stichting

Een jaar geleden zond Andere Tijden Kind in de oorlog uit. Met vaak onbekende beelden en gelezen dagboekfragmenten. En met een eind dat nou es niet juichende massa’s en Canadezen benadrukte. Die kwamen uiteraard voorbij, maar afgesloten werd met de slachtoffers wier wonden niet direct genazen door witbrood en vrijheid. De vele kinderen die letterlijk of figuurlijk gewond waren, die ouder(s) misten door vervolging en bombardement. Waar iedereen feest, zijn pijn en eenzaamheid nog groter. Vaak kwamen die uitgesteld. Primo Levi beschrijft in Het respijt zijn maandenlange zwerftocht, van de komst van de eerste Russische ruiters in Auschwitz tot terugkeer in Turijn. De titel alleszeggend: ondanks de verschrikkingen, achter de rug en onderweg, toch levenslust; totdat de thuiskomst confronteert met wie en wat voorgoed weg en voorbij is.

Je komt dat blijvend besef en gemis tegen, hoe kan het anders, in non-fictie en fictie van overlevers (Durlacher, Minco, Michaelis). In Kind in de oorlog uiteraard ook teksten van Anne Frank. Haar dagboek brak af. Maar lang leek het of in het collectief bewustzijn het bittere einde een kleinere plaats innam dan de bewondering en liefde voor die bijzondere tiener. Ze bleef door het dagboek leven. Terecht én misleidend. De kermisachtige sfeer rond het Achterhuis versterkte dat.

Dit naar aanleiding van een nieuwe televisieserie waarin een vijftiendelige YouTube-serie uit 2020, gebaseerd op het dagboek, is verwerkt: Het videodagboek van Anne Frank. De opzet: Anne kreeg in deze modernisering geen papieren dagboek maar een videocamera voor haar dertiende verjaardag. Waarmee ze het onderduikadres, de bewoners en zichzelf filmt. Fratsen, afblijven was mijn impuls en ik keek niet online. Nu wel en ik was snel óm door kwaliteit en integriteit van bedenkers en uitvoerders. Door toegevoegd archiefmateriaal. Lang geleden werd er toneel van gemaakt, later speelfilm. Nu deze web/tv-serie, die verder af staat van de werkelijkheid door het anachronisme van video in 1944, en door bescheiden modernisering van taalgebruik; maar tegelijkertijd brengt hij dat verleden juist dichterbij – zeker bij de doelgroep van kinderen en jongeren.

Het nagebouwde Achterhuis is als echt. Meubels, kleding dito. In Anne’s monologen en in dialogen ontvouwen zich de verlangens, angsten, vreugden van een gewoon ongewoon tienermeisje in een ellendige situatie.

De productie was onmogelijk zonder een volmaakte Anne. En dat is deze Luna Cruz Perez. Allemachtig, zo overtuigend. Als alter ego van de echte Anne. En als ‘slimme puber van alle tijden’. Dit is een aanbeveling. En dan zult u zien wat ik helaas nog niet kon zien. De YouTube-serie stopt augustus 1944, bij de arrestatie. Dus bij de Anne die we allemaal kennen en die massa’s toeristen trok. De tv-serie brengt nog drie afleveringen over wat daarna kwam. Gebaseerd op het recente boek van Bas von Benda-Beckman Na het Achterhuis. Want ze stierf op haar vijftiende, kapotgemaakt in Westerbork, Auschwitz en Bergen-Belsen.


Hanna van Niekerk, Frank de Horde, Tim Vloothuis (regie); Wies Fest, Natascha van Weezel (script), Het videodagboek van Anne Frank,acht delen, NTR, sinds 28 maart, zondags, NPO Zapp, 18.45 uur