Matthias (Marin Grigore) met zijn zoon Rudi (Mark Blenyesi) in R.M.N., regie Cristian Mungiu © September Film

‘Kernspinresonantie’ blijkt zowaar een woord, verwijzend naar het natuurkundige fenomeen toegepast in bijvoorbeeld mri-scanners. Maar onduidelijk is wat cineast Cristian Mungiu, in 2004 winnaar van de Gouden Palm voor 4 Months, 3 Weeks and 2 Days, precies wil met die vreemde titel, afkorting van het Roemeense rezonanta magnetica nucleara. Ja, de vader van hoofdpersoon Matthias (Marin Grigore) ondergaat een scan vanwege mogelijk hersenletsel. Maar verder speelt de oude man geen rol van betekenis, of die moet zitten in het feit dat hij melding maakt van verdwenen schapen, mogelijk als gevolg van wolven en misschien zelfs van beren, in het gehucht diep in de besneeuwde bergen van Transsylvanië waar dit verhaal zich afspeelt.

Al kijkende zie je de puzzelstukjes in elkaar vallen. Daar in het bos hebben we Matthias, pas terug uit Duitsland waar hij gastarbeider was, met zijn zoontje Rudi (Mark Blenyesi) dat is gestopt met praten vanwege een onbekend trauma. ‘Wees voorzichtig met wilde dieren’, zegt de vader. ‘Draag altijd een wapen bij je. Als je moet overleven mag je geen genade tonen.’ De scène is ijzingwekkend: een vader die z’n zoon opvoedt in een harde wereld, die z’n best doet ‘man’ te zijn, en faalt.

Matthias treft zijn woonplaats aan in een staat van chaos. De dorpelingen haten seizoenarbeiders, vooral drie Sri Lankanen die komen werken in de plaatselijke bakkerij, waar Matthias’ oude vlam Csilla (Judith State) manager is. Terwijl Matthias, zelf in Duitsland slachtoffer van vreemdelingenhaat, door het dorp doolt, komen duistere krachten los. Tijdens een kerkdienst houden de dorpelingen het niet langer. Ze beklagen zich bij de priester over die ‘vieze buitenlanders’ die beter kunnen ‘oprotten’ omdat ze met hun ‘handen in het deeg van óns brood zitten’ dus alsjeblieft doe er wat aan want kijk, vader, net hebben we de zigeuners weggejaagd en nu heb je die nieuwe vreemde lui. Csilla, die de gastarbeiders nodig heeft voor haar bakkerij, kijkt vervuld van horror toe, ook hoe Matthias weigert een kant te kiezen.

Zo schetst Mungiu een beeld van een gemeenschap én een man in crisis. En wordt de betekenis van de titel duidelijk. R.M.N. is film als een ‘hersenscan’, als onderzoek naar wat mensen beweegt. Prachtig kristalliseren de contouren hiervan zich uit in een scène waarin Matthias een varken slacht. Op het moment suprême – het mes bij de slagader – komt een beeldovergang naar Csilla die een glas rode wijn drinkt en dan haar cellospel weer oppakt. Het contrast tussen de wrede werkelijkheid van de man en de ‘zachte’ wereld van de vrouw is schrijnend. De man die ‘geen genade’ kent; de vrouw die ‘verzorgt’. Een cliché. Maar Mungiu’s afstandelijke stijl creëert ruimte voor complexiteit. Matthias is de enige die de ‘wolven’, rabiate dorpelingen die de buitenlanders intimideren en misschien nog erger, buiten de deur kan houden. Hij weet wat haat is.

Te zien vanaf 1 december