Commentaar

Georgië, gepromoveerd naar de hoogste klasse

De commerciële zender SBS heeft politiek instinct. Afgelopen maandag zond de omroep The World Is Not Enough uit, een film met James Bond die zich afspeelt tussen Kaspische Zee en Turkije. De timing was perfect. Langzaam maar zeker wordt de weke onderbuik van het voormalige Russische Rijk namelijk het speelveld van de grote mogendheden.

De revolutie in Georgië heeft deze ontspoorde trotse natie in de Kaukasus gepromoveerd tot pion in de mondiale arena. Het «fluwelen» vertrek van Sjevardnadze is alom toegejuicht. Nadat de strijdkrachten de president de rug toekeerden en Moskou plus Washington hem al dan niet schoorvoetend lieten vallen, gingen alle deuren open voor de tegenstanders op straat.

De oppositie had de bestorming goed voorbereid. Ze had de afgelopen zomer les gekregen van de Servische beweging Otpor die Milosevic in 2000 uit het staatskasteel in Belgrado wist te verjagen. Financiële hulp van de Amerikaanse regering en de stichting van George Soros hadden de kas bovendien redelijk gevuld voor een vergelijkbare tactiek in Tbilisi.

Met Boerdzjanadze als waarnemend staatshoofd, die binnen anderhalve maand verkiezingen moet organiseren, en Saakasjvili als gedoodverfde president — beiden spijtoptanten uit het kamp van Sjevardnadze — zal Georgië de komende weken van alle kanten krediet krijgen.

Maar wat gebeurt er daarna? Het voorbeeld Joegoslavië spreekt tot de verbeelding. De boedel van Sjevardnadze is niet begerenswaardig. De staatseigendommen zijn in handen van een elite, die zich harder zal verzetten dan haar nu gesneefde peetvader. Een status-quo van de geprivatiseerde chaos ligt evenmin voor de hand. Alleen als buitenlandse investeerders snel een bod doen kan een economische shoot out wellicht worden verijdeld.

Maar zelfs dan is de ontmanteling nog niet voorkomen. Als eenheidsstaat — een gevleugelde leuze van Saakasjvili — bestaat Georgië niet meer. In het noorden hebben de Osseten zich in 1991 afgescheiden. In het noordwesten zijn de Abchazen in 1993 gevolgd. In de zuidwesthoek langs de Turkse grens maken de Adzjaren van minitsaar Abadsjidze — qua corruptie baas boven baas — zich nu ook op voor afscheiding. Om het beeld nog onoverzichtelijker te maken. Overal loeren Russen en Amerikanen. De VS zijn met driehonderd militaire adviseurs ter plaatse om bij de strijd tegen Tsjetsjeense terroristen in het noorden behulpzaam te zijn. En Rusland heeft nog altijd militaire bases in het land: bij elkaar vierhonderd pantservoertuigen en drieduizend manschappen, waarvan twee derde zich bevindt in Adzjarië.

Door dit gebied wordt momenteel de oliepijplijn tussen Bakoe en Ceyhan aangelegd. Bijna precies zoals in The World Is Not Enough. Helaas voor Georgië bestaat James Bond niet.