Gereutel

Ik heb domweg last van die kleine onrechtvaardigheid, hoewel het niet eens mezelf betreft.

Mijn lockdown-venster is mijn televisie.

‘Kijk nou niet naar die talkshows’, hoor ik.

Maar ik denk aan wijlen Henk Hofland die ooit tegen me zei: ‘Kijk tv, en je hebt weer zin om te schrijven.’

Het is waar: rancune geeft energie.

Er is een volkszanger, een domme lul, die al elke dag op de radio zijn commentaar op het nieuws mag geven wat de kwaliteit heeft van stront en modder en die onlangs pontificaal met zijn geplastificeerd smoelwerk aanzat bij een televisiemevrouw die het prettig vindt om welbewust onder haar niveau te presteren. De misplaatst bescheiden liedjeszanger had het moeilijk in deze coronatijd. Hij verdiende namelijk zo’n vijfhonderdduizend euro per jaar, en die verdiensten waren weggevallen. Hij zat maar thuis en verveelde zich. Toen dacht hij: ik ga de straat op. Met een camera. En nu maakt hij interviewtjes. We krijgen een kijkje. We zien hem de P.C. Hooftstraat uitlopen, waar hij woont, en mensen interviewen.

‘Zap nou weg!’ hoor ik.

Ik leg uit dat het mij niet om die gebronsde eikel gaat, en zelfs niet om mezelf. Nergens ben ik jaloers op hem. Maar wat mij ergert is dat er – weet ik veel hoeveel – documentairemakers thuiszitten, die ook wel interviewtjes in de stad willen maken en uitgezonden willen worden en dat honderd, duizend keer mooier en beter kunnen doen dan die vet vissige stemband.

Waarom is er niet een Frontberichten voor kunstenaars op de ­Nederlandse buis?

Op een andere zender is een kunstprogramma dat ik zo mogelijk nog erger vind. Voordat ze met opnemen beginnen, laten ze de studio vollopen met politieke correctheid en wordt er bijna op dictatoriale wijze een attitude geëist van hoogstaand kunstenaarschap. Nadat ik weer een ‘maker’ morele acrobatiek had zien bedrijven, en ik zin kreeg in een seriemoordenaar die een prachtroman had geschreven waarin een pedofiel tot zijn genoegen kinderen opeet na ze te hebben verkracht en er toch mee wegkomt, weet ik dat zo’n programma slecht is voor mijn eigen moraliteit en kijk ik er niet meer naar.

Volgens mij ligt ergens tussen die twee programma’s de ware crisis in de kunst. Natuurlijk, er moet geld komen, overheid! Maar waarom geen geld voor opdrachten van instituten zoals de omroep, waar het geld is! Ik vind Frontberichten op het ogenblik het beste programma op de Nederlandse buis. Waarom is er niet zo’n programma voor kunstenaars?

Ik was ooit bij filmregisseur Spike Lee die een lezing gaf in Nederland.

Iemand meende na zijn lezing dat men in Nederland gediscrimineerd werd, want men kreeg van de filmfondsen nooit een kans. Spike pakte zijn mobiele telefoon en zei: ‘Hierin zit een betere lens dan ik had toen ik mijn eerste film maakte. En een montageprogramma is tegenwoordig gratis.’

Zijn boodschap was duidelijk.

Ik haat het dat ik veel te doen heb en zaken moet afmaken omdat ik achter het gordijn al naar mijn winter kan kijken, maar anders zou ik zendtijd opeisen. Kunst moet betaald worden. Waarom zou de omroep dat niet kunnen betalen? Waarom banken niet? Ik kijk naar de Decamerone via ita.nl en betaal. Waarom eisen kunstenaars geen opdrachten van Albert Heijn, Jumbo of Lidl? Ik zou best een schrijfopdracht van ze willen. Vinden kunstenaars het ‘not done’ om voor het grootkapitaal te schrijven? Vraag dan ook geen overheidsgeld, want het meeste van die smerige pecunia wordt toch opgebracht door die grote bedrijven.

Wat vroeger de kerk was, is nu toch Facebook? Wat vroeger de vorst was, is nu toch Amazon? Caesar is nu toch Elon Musk? Is Google niet God zelf? Stel Hem een vraag en Hij weet het antwoord – en verdient eraan. Vraag Hem eens wat terug te doen.

En wij? Wij nemen genoegen met een reutelende volkszanger die kneuterige documentaires in elkaar flanst.