Commentaar: Herman Brood

Gestorven voor ons

De dood als media event — dat is voorlopig het laatste taboe. Maar de tijd dringt zich aan wanneer wij samen met de rest van de wereld er live getuigen van zullen zijn hoe iemand sterft. Een terechtstelling in de Verenigde Staten, bijvoorbeeld. Of een doorgedraaide rockster die zijn zelfmoord laat filmen en uitzenden. Zou Herman Brood dat hebben gewild? Heeft hij daarom een zo openbaar mogelijke manier gekozen om zich van het leven te beroven? Natuurlijk rekende Brood erop dat zijn zelfmoord tot een bijna ongekende hype zou leiden. Daarom zorgde hij ervoor dat hij stierf zoals hij leefde: melodramatisch, romantisch, tragisch.

De tragiek van Brood was, naast het lichamelijk en psychisch lijden, dat hij zichzelf als kunstenaar bloedserieus nam. Zijn kunst werd zijn leven. Daarentegen namen wij hem nooit serieus genoeg. Wij verlekkerden ons in zijn destructieve leefwijze. Zuipen en spuiten tot je erbij neervalt, of beter gezegd: zuipen en spuiten zonder dat je erbij neervalt — wie wil dat niet? Hij was de natte droom van burgerlijk Nederland. Hij deed alles wat God verbood en werd een god. Brood de superster moest lijden, opdat wij konden kijken en luisteren. Hij had geen bescherming; hij kende de kunst niet zich een mediamasker aan te meten, zoals Madonna of Jagger of The Beatles. Een Lennon of Warhol zou hij nooit worden. Wist hij dat? En weten wij dat nu? «Nederlands enige rockster!» wordt er gekraaid in de lofredes. Alsof je daarvan moet opkijken. Alsof dat een dagenlange Brood-mediahype rechtvaardigt, die overigens aanzienlijk kleinschaliger zou zijn geweest buiten komkommertijd of in het geval van een natuurlijke dood.

Nee, veel eerder gaat het bij de dood van Brood erom dat het leven een film is geworden: we kijken naar een live event op CNN als naar een soap. En geen leven zo dramatisch als dat van Brood. Dat had Brood door. Daarom kon hij zijn eigen dood regisseren. Hij wist dat het publiek naar het Hilton-hotel zou komen, luttele minuten nadat hij z'n laatste adem uitblies, dat de mensen zouden staren, zoals op de bizarre foto in de Volkskrant: voor het hotel verveeld naar boven kijkend, flessen wijn in de hand, in afwachting van een performance.

Dezelfde vage, verveelde gezichtsuitdrukking was bij veel gasten te zien tijdens de herdenkingsbijeenkomst afgelopen maandag in Paradiso, rechtstreeks uitgezonden door AT5. Tijdens de show waren er momenten die volstrekt niet pasten in het showkarakter van de live event en die ontegenzeggelijk echt waren, bijvoorbeeld de woorden van dochter Lola en echtgenote Xandra. Toen Lola haar hartverscheurende voordracht («Pappa, ik vroeg je niet zoveel te drinken…») niet kon afmaken — toen ze in tranen uitbarstte — begon de menigte hongerig te applaudisseren. En in een kist op het podium lag Brood, als een godheid, gestorven voor ons, met als eeuwige boodschap: neemt, dit is mijn lichaam.