De beste boeken van 2019

Gevaarlijke mafketels

Welk boek deed ons schaterlachen? Welk boek verbaasde ons, dwong respect af, of hielden we angstvallig voor onszelf, om het nu alsnog te noemen? Dit zijn de boeken die de recensenten van De Groene het meest bijbleven.

Fully Automated Luxury Communism: A Manifesto van politiek wetenschapper Aaron Bastani is het schotschrift van een groep jonge Britse intellectuelen die graag spelen met marxistische lucifers. De groep rond Bastani verzamelt zich op het journalistieke platform Novara Media, waarvan Bastani de oprichter is, en dat inmiddels is uitgegroeid tot een onofficiële denktank van de linkerflank van Labour. De conservatieve media noemde Bastani ook wel ‘Jeremy Corbyn’s attack dog’.

In falc, zoals het boek bekendstaat, onderzoekt Bastani de mogelijkheden van automatisering in de strijd om een rechtvaardige samenleving. Technologische ontwikkelingen zullen in rap tempo leiden tot een wereld zonder schaarste, voorspelt hij. Daarin ziet Bastani allerlei openingen voor collectivisering en democratisering. Sciencefiction natuurlijk, want er moet eerst een klimaatcrisis worden overwonnen. Maar het is een verademing om eens geen doemscenario’s te lezen over de gevolgen van robotisering of de duistere randjes van het internet. Bastani’s boek is hoopvol, intelligent en provocatief. Wat Bastani en zijn kameraden bij Novara onderscheidt van andere progressieve media is hun bereidheid om alle roestige symboliek overboord te gooien, maar zich wel, zonder enige gêne, te positioneren als onversneden links. En niet zonder succes: Bastani’s boek ontving in Groot-Brittannië lovende recensies, en in de verkiezingstijd bereikten de video’s van Novara Media zo’n twee miljoen kijkers. Er is duidelijk honger naar een links-van-links perspectief op de actualiteit.

Door tegenstanders worden Bastani en de zijnen nogal eens weggezet als gevaarlijke mafketels, een soort alt-left. Maar zowel in het boek als op de nieuwssite worden, in de beste radicale traditie, doorwrochte sociologische analyses afgewisseld met hoopvolle toekomstvisioenen, zonder ooit te vervallen in wat een geliefde collega bij De Groene eens aanduidde als ‘het stalinistische betonproza van de jaren zeventig’.