Commentaar: Privatisering gevangenissen

Gevangenis in de uitverkoop

Opeens is het taboe doorbroken. Praten over privatisering van gevangenissen was tot voor kort vloeken in detentieland. Nederland was trots op zijn gevangenissysteem. Amerikaanse toestanden, dat wilde niemand hier hebben. Niets blijkt minder waar. In stilte gaven de ministeries van Justitie en Financiën het Nederlands Economisch Instituut (NEI) opdracht onderzoek te doen naar commerciële detentiemogelijkheden. De uitgelekte conclusie: Nederland kan op termijn honderd miljoen gulden bezuinigen als het bouwen en beheren van gevangenissen wordt overgelaten aan commerciële bedrijven. Met behoud van kwaliteit, zo claimt het instituut.

Het slechtste argument voor privatisering is bezuiniging. Er is geen enkel bewijs dat die besparingen gehaald worden. Dit blijkt ook in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Gevangenisbedrijven én overheden publiceren al jaren studies waarin ze beweren kostenbesparingen van tien tot twintig procent te behalen, maar evenzoveel studies laten zien dat dit niet zo is. In het meest gunstige geval leidt privatisering, volgens het NEI, tot een bezuiniging van honderd miljoen gulden op een totaalbudget van een miljard. De burger betaalt nu 118 gulden per jaar aan het gevangeniswezen. Dat zou dan ƒ106,20 worden. Moet de overheid hiervoor het primaat op het gebruiken-van-geweld-in-naam-der-wet verkopen aan bedrijven als Wackenhut, Group 4 of Corrections Corporation of America? Deze gevangenisbedrijven staan te trappelen om voet op het Europese continent te zetten. Ze zijn beursgenoteerd en op zoek naar nieuwe afzetmarkten. Het zijn bedrijven waarmee niet te spotten valt. De overheid zal zich voor minstens tien jaar aan de contracten moeten houden. Beleidswijzigingen blijven dan uit. Komen ze wel, dan is het dokken. Weg bezuiniging.

Waarom moet het goedkoper? Nederland is allang niet meer het land met het meest vooruitstrevende gevangenissysteem. Al tien jaar regeert de macht van efficiency en bezuiniging. Met het gevolg dat resocialisatieprogramma’s nagenoeg stilliggen, dat grote versobering is doorgevoerd en dat aan de detentiekwaliteit nauwelijks meer structureel aandacht wordt besteed. Het NEI stelt vast dat de huidige kwaliteit niet wordt gemeten, dus dat daar moeilijk wat over te zeggen valt. Nog meer besparingen komen de humaniteit niet ten goede.

Uit het buitenland blijkt geenszins dat commerciële bedrijven het kwalitatief beter doen dan de staatsgevangenissen. Integendeel. In plaats van de gevangenissen in de uitverkoop te doen, kan de overheid best zelf een goed functionerend gevangenissysteem opbouwen. En daarmee het beheer van gedetineerden in eigen hand houden. Dan betalen wij daar ƒ11,80 extra voor. Hebben we ook geen last van Amerikaanse toe standen.