Gevecht om greet

Volgend jaar viert de Greet-Hofmansaffaire haar veertigste verjaardag, en als het aan ex- PvdA-parlementarier Lambert Giebels ligt, wordt dat gevierd met een totale openbaarmaking van de verwikkelingen tijdens deze paleisoorlog. Eind volgende week dient bij de Raad van State het hoger beroep dat Giebels aantekende tegen de afwijzing van zijn verzoek om een van de vitaalste documenten over de nog altijd schimmige zaak openbaar te krijgen. Het betreft het rapport dat een commissie van wijze mannen (Beel, Tjarkenborgh Stachouwer en Gerbrandy) in 1956 aan premier Drees uitbracht over de verwikkelingen te Soestdijk. Op grond van dat rapport werd indertijd een ‘zuivering’ onder de leden van de hofhouding uitgevoerd: diverse leden vlogen het paleis uit op grond van het feit dat zij ‘onder invloed stonden’ van de Amsterdamse mystica Greet Hofmans.

De commissie-Beel had eigenlijk tot taak te onderzoeken wie de bron was van alle verhalen die indertijd in de buitenlandse pers - in het bijzonder Der Spiegel - over de band tussen Juliana en Hofmans verschenen. Twee jaar geleden liet Der Spiegel eigener beweging weten dat het lek niemand minder dan prins Bernhard zelf was, opererend via zijn journalistieke vertrouweling Sefton Delmer. In de oorlog die tussen koningin en prins-gemaal was uitgebroken zou de laatste naar de publiciteit hebben gegrepen om te redden wat er te redden viel. Die mededeling van het Duitse weekblad strookte weer met tegelijkertijd in de openbaarheid gekomen mededelingen van Bernhard zelf, die in de jaren zestig tegen zijn hagiograaf Alden Hatch had verteld dat Juliana van hem wilde scheiden. Tegen Hatch, die zijn gesprekken met de prins op band vastlegde en later doneerde aan de Universiteit van Florida (alwaar Haarlems-Dagbladjournalist Arthur Maandag ze aan de vergetelheid ontrukte), liet Bernhard zich nog ontvallen dat hij hoopte dat het rapport-Beel ‘in het vuur was gegooid’. Gegeven die achtergrond is het nogal pikant dat Bernhard zich op 7 april 1992 tijdens een gesprek met Giebels niet ongenegen toonde om het rapport van de commissie-Beel aan de gesloten archieven te ontfutselen. De prins, aldus Giebels, 'beloofde zijn volledige medewerking’. Giebels werkt aan een biografie van Beel, de 'Sfinx van de KVP’, en is al vier jaar in de weer om diens rapport over de Hofmans-zaak los te krijgen. Ondanks de toegezegde prinselijke steun kreeg Giebels keer op keer nul op het rekest. Ondertussen verdwenen de door de oud- parlementarier getraceerde exemplaren van het rapport op mysterieuze wijze. Het exemplaar dat toegestuurd moet zijn aan Drees bleek opeens uit het archief verdwenen. De archieven van Beel en Gerbrandy, ondergebracht in het Algemeen Rijksarchief, bleken zonder toestemming van de koningin ontoegankelijk. De behandeling door de Raad van State, waar de koningin zoals bekend ook zelf zitting heeft, is Giebels’ laatste hoop. Komt allen!
Ook zo verbaasd over de radicale taal van bisschop M. Muskens van Breda over de Nederlandse worsteling met de Indonesische autonomie? Verleden week kwam Muskens met een verklaring van de gezamenlijke Nederlandse bisschoppen waarin Beatrix niet alleen met klem werd verzocht een krans te leggen op het graf van Soekarno, maar waarin de R.K.-kerk zich ook afficheert als een van de pioniers in het erkennen van het Indonesische onafhankelijkheidsstreven. Reeds in de jaren twintig hielden missionarissen in Nederlands-Indie hartstochtelijke pleidooien voor inheemse zelfbeschikking, aldus de bisschoppen. Vreemd dat er toentertijd niets van werd gemerkt. Het enige punt waarover de heilige moederkerk zich tijdens de politionele acties in het openbaar druk maakte, gold de zedelijke ondermijning van onze jongens in de morele wildernis van de Oost. Daar viel geen woord bevrijdingstheologie bij. De wegen van O.L. Heer blijven ondoorgrondelijk.