Televisie: Saoedi-Arabië

Gewone mensen

‘Danny Ghosen’ in Danny in Arabistan © NTR

De npo heeft momenteel twee ‘mannen in Saoedi-Arabië’! Op zondag Sinan Can in vier afleveringen Voorbij de grenzen van Saoedi-Arabië (bnnvara). Op donderdag Danny Ghosen voor de zesdelige reeks Danny in Arabistan (ntr), waarvan de eerste twee aan de Saoedi’s zijn gewijd (daarna Libanon, Gaza, Irak en Syrië). Een verklaring moet zijn dat het land nauwelijks binnen te komen was, en dan wil je wel. Al ging Bregtje van der Haak hen in 2017 voor in de Tegenlicht-aflevering Satellite Queens, over een emanciperend debatprogramma van satellietzender mbc dat de Arabische wereld bestrijkt. Die ging vooral over stapjes verandering inzake vrouwenrechten.

Ook beide mannen belanden nu bij de autorijdende vrouw (‘a small step foi humanity but a giant leap for Saudi-Arabia’, zou ik willen parafraseren), de werkende vrouw (het personeel van shoppingcenters is in hoog tempo gefeminiseerd), en bij de vraag hoe deze veranderingen worden bezien door de bevolking. Beiden ontmoeten zowel jonge, zelfbewuste vrouwen in de stad als conservatieve mannelijke kameelhouders erbuiten. Ik moest daar een beetje om lachen, maar niet honend, want beider adagium is terecht dat je wel met instanties kunt praten (als die je al toelaten: het lukte Can niet bij het departement voor Mensenrechten binnen te komen), maar dat het vooral gaat om wat en hoe ‘gewone mensen’ denken, ervaren en doen. En dan zijn moedige meiden en reactionaire, zich op cultuur en religie beroepende mannen informatiever dan ambtenaren.

Maar eerst nog: Can covert een kalenderjaar waarin hij vier keer door het land reisde. Even vreesde ik dat zijn werk zou zijn ingehaald door de tijd en dat zijn openingsvraag ‘zijn het loze beloften van de prins of is Saoedi-Arabië echt in staat te veranderen?’ net te vroeg was gesteld. Maar als in de leader prompt een afbeelding van journalist Khashoggi verschijnt kun je, cynisch gezegd, opgelucht ademhalen: het komt aan de orde. Ghosen verwijst er in gesproken commentaar naar en in ‘volgende week in dit programma’ zie je zelfs dat er expliciet over gepraat gaat worden. En ja, je hebt die ‘gewone’ mensen nodig om generalisaties te voorkomen.

Bij Can leren we Farah kennen die stadsgids van Djedda wil worden (het land gaat toerisme bevorderen om niet louter op olie te drijven) en dat vak leert van de ijzersterke Abir, die al zeven jaar geleden begon (al hoopt ze dit jaar eindelijk officiële toestemming te krijgen – gedoogpolitiek kennen ze dus ook). Farah krijgt haar eerste rijles van Can (participerende journalistiek!) en geeft ons een verhelderend inzicht: haar vader is voor vrouwelijk chaufferen, maar haar moeder tegen. Danny ontmoet ijshockeyende meisjes die naar de Olympische Spelen willen! Hun ouders zijn in vijf jaar totaal veranderd en steunen hen. Breaking news: een man moet voortaan zijn vrouw per sms informeren als hij van haar scheidt. Vooruitgang is niet tegen te houden.


Sinan Can (presentatie), Thomas Blom (regie), Voorbij de grenzen van Saoedi-Arabië, BNNVara, vier delen, zondags vanaf 6 januari, NPO 2, 20.15 uur. Danny Ghosen (presentatie), Danny in Arabistan, NTR, zes delen, donderdags vanaf 10 januari, NPO3, 21.45 uur