Documentaire: ‘Shadow Game’

Gewoon naar school

Shadow Game. Regie Eefje Blankevoort en Els van Driel; © Witfilm

Duizenden kilometers hebben veel kinderen vaak al gelopen als ze eindelijk bij Europa’s buitengrenzen aankomen. Zoals SK, een vijftienjarige tiener, hij liep vanuit Afghanistan in zeven maanden vijfduizend kilometer tot in het noorden van Griekenland. Daar ontmoeten we hem terwijl hij belt met zijn vader thuis. Zijn doel is Italië, via de Balkanroute. Nog twaalfhonderd kilometer. ‘Toen ik wegging uit Afghanistan had ik nog geen baard, nu begint die te groeien, beetje bij beetje’, zegt hij lachend en voelt aan zijn kin. ‘Amazing.’

In de indrukwekkende documentaire Shadow Game vertelt SK over een cartoon die hij vroeger op televisie bij zijn tante zag, die ging over Doraeman en de ‘anywhere door’; als je ergens heen wilde, dan beeldde je je die plek in en gebruikte je de deur om erheen te gaan. Zo zoekt hij de deur naar Europa. En met hem honderden andere alleenreizende jongens, tieners van veertien, vijftien, zeventien, soms zelfs twaalf jaar. The Game noemen de jongens ‘het spel’ tussen de grenspolitie en henzelf; je hebt de truck game, de train game, de container game, de pedestrian game… Het is een gevaarlijk spel. ‘Het is to do or to die’, zoals Fouad (15) uit Afghanistan zegt. Fouad slaapt onder een treinbrug in Belgrado en is al anderhalf jaar onderweg. ‘Je moet jezelf zien te redden.’

De makers Eefje Blankevoort en Els van Driel volgen een tiental jongens tijdens delen van hun gevaarlijke reis, ook gebruiken ze video’s die de jongens zelf opnamen. De verhalen laten zien wat het gevolg is van ons strenge vluchtelingenbeleid. Durrab (16) probeert het aan de Servische grens met Hongarije bij het metershoge grenshek met grote rollen scheermesprikkeldraad. Mo (17) uit Iran zit vast in Griekenland. Hij krijgt in het kamp vijftig euro per maand en net als de andere minderjarigen in het kamp prostitueert hij zichzelf om rond te komen. De broers Jano (18) en Shiro (15) uit Syrië hebben het al vijf keer geprobeerd aan de Bosnisch-Kroatische grens. Elke keer werden ze gepakt door de Kroatische politie, mishandeld en weer terug de grens over gezet.

Veel van de jongens zijn ziek, door kou, gebrek aan eten, uitputting en raken onderweg getraumatiseerd. Het meest aangrijpende verhaal vertelt Mustafa (17) uit Irak. Hij had vier jongens vóór hem het al horen uitschreeuwen, trilde toen hij aan de beurt was. Veertien Kroatische politiemannen stonden in een rij en sloegen op hem in, braken zijn botten, gaven hem elektroshocks tot hij bewusteloos was. Het zijn schokkende getuigenissen van marteling en illegale push-backs van kinderen – allemaal in Europa.

Knap hebben de makers het vertrouwen van de jongens gewonnen. Stuk voor stuk delen de tieners in tranen hun pijn en wanhoop, dan weer gaan ze moedig en lachend voorwaarts. Ze moeten wel. Ze blijven dromen. Faiz (17) uit Soedan, aan de grens tussen Italië en Frankrijk, wil studeren in Engeland, SK wil bioloog worden, Shiro wil gewoon naar school.


Shadow Game gaat half april in première bij Movies that Matter (16-25 april) en draait vanaf 27 mei in de Nederlandse filmhuizen