Gewoon wordt bijzonder

Het is niet makkelijker voor kinderen te schrijven dan voor volwassenen. Juist auteurs die dat denken bakken er weinig van. Dat ze desondanks soms succes hebben doet daar niks aan af: net als bij volwassenen is het meest verkochte boek niet altijd het beste. Zo is goede kindertelevisie niet makkelijker te maken dan televisie voor volwassenen. Integendeel. Terzijde: steeds meer programma’s voor volwassenen mikken op brugklasniveau. Letterlijk: een bekende die gespecialiseerd is in gezondheidsrecht en bij Avro’s Karel ‘mocht’ optreden (zo liggen de verhoudingen tussen wetenschap en televisie) werd ingepeperd dat hij moest praten alsof hij voor mavo-1 stond.

Ik heb mavo'ers onder mijn beste televisievrienden, zoals daar zijn Sonja Barend, Adriaan van Dis, Paul de Leeuw; en ook overigens acht ik niks mis met mensen die niet ‘doorgeleerd’ hebben - maar die redactie-oekaze verhelderde mijn bedenkingen bij de wereld die 'Van de Graaf’ heet - en die komen boven op ’s mans Wichtigmacherei. Terug naar de kinderen. Hun programma’s zullen worden samengebracht op één net, waarbij het Vlaamse succes van Ketnet (BRT2) voorbeeld was. Of dat ramp of zegen is, kan ik niet inschatten. Wellicht is het een vuist tegen de commerciële weg van de minste weerstand. Anderzijds is een paraplu boven de boodschappen van EO en VPRO per definitie zo lek als een mandje en valt een toekomstige 'kindernetmanager’ niet te benijden. Recent zag ik hoe de EO de Schrift voor jongeren dramatiseerde en actualiseerde: de muffe geur van het lekenspel sloeg de kamer in.
Dit als inleiding op VPRO’s De Daltons. Dat kreeg, al vóór uitzending, de persprijs op het Utrechtse festival. Volgens sommigen vooral een statement tegen het niveau van de 'volwassen’ film. Inmiddels is het gezien, drie afleveringen lang, en die jury had, ongezien het totale Utrechtse aanbod, hartstikke gelijk. Niks statement. Mooi!
Kinderdrama kun je grofweg verdelen in twee categorieën: 'ongewoon’, waarin een fantasiewereld wordt verbeeld, en 'gewoon’ waarin verhalen worden verteld die waar gebeurd zijn of hadden kunnen zijn. Over kwaliteit zeggen die categorieën niks. In de fantastische categorie staan Beertje Colargol, Pippi Langkous en Otje naast Bassie en Adriaan, Pommetje Horlepiep en Ti-ta Tovenaar. Need I say more?
De Daltons, over broertjes, zit in de categorie 'gewoon’ in het prachtgezelschap van het Duitse Uhlenbusch, Kinderen van Waterland en Dag juf, tot morgen. Niks moeilijker dan 'gewoon’ 'bijzonder’ te laten zijn, en dat is precies wat scenarist Robert Alberdingk Thijm en regisseur Rita Horst lukt, geholpen door hun kleine acteurs. Evocatie van een jeugd die zowel vroeger als nu zou kunnen spelen, al is het vierkindergezin met moeder thuis geen regel meer. De gezinssetting geeft veiligheid. Gelukkig, want onveiligheid zit er genoeg in de kinderwereld, zoals we allen weten. Geen tragedies in De Daltons, wel universeel drama over bondgenootschappen, macht, verraad en corruptie. Waarbij alles toch redelijk goedkomt. Veel zien we door de ogen van Jelle, net te klein voor de 'grote’ broers. Mick Mulder is niet de godgegeven kindacteur die Olivier Tuinier (onder meer Het zakmes) was. Maar scenario (korte zinnen) en regie (steeds vangt de camera zijn expressieve koppie) maken dat totaal onbelangrijk, waardoor ook ik Mick/Jelle in mijn hart sloot. Kijken naar een kind dat kijkt. Het lijkt saai, het is spannend. Dus (groot)ouders: zondag om 10.10 uur voor de buis.