Goede mensen eten ambachtelijk brood. Of niet?

Wij mensen proberen ons over het algemeen goed of anders beter te voelen. Niet omdat we gulzig zijn of ondankbaar, maar omdat er anders niet veel aan is op dit ondermaanse. Veel van ons zijn gelukkig in onze eerste levensbehoeften voorzien. Maar veel van ons zijn na die eerste levensbehoeften niet voorzien in geluk.

Medium 8477845422 80852e0eb7 o

We zouden geen mensen zijn als we niet op zoek gingen naar oorzaken en oplossingen. Waarom voel ik me nu opeens minder goed dan vorige week en hoe kan ik me weer net zo goed gaan voelen?

Je kunt die oorzaken zoeken – en soms ook vinden – in je voeding. De verklaring van het succes van recente voedseltrends – glutenvrij, superfoods, het Zandloperdieet – vinden we misschien hierin: een zoektocht naar geluk van verzadigde mensen. Mensen zonder glutenintolerantie of coeliakie eten glutenvrij, omdat er een vage connectie is gemaakt met ‘je beter voelen’ en dan al snel met ‘een beter mens zijn’. We hebben daarbij de luxe onszelf iets te ontzeggen. Sommigen van ons kiezen tegenwoordig vrijelijk voor moderne, milde vormen van zelfkastijding en Spartaanse leefwijzen en eetgewoonten. Wij zullen weer lijden voor ons geluk.

Medium banner lab web

We hebben uiteraard ook externe redenen om bezig te zijn met ons voedsel en het is niet uit te sluiten dat een deel van de voedselobsessie geboren is uit oprechte bezorgdheid en een (vaag) streven naar een duurzamere wijze van leven. Er gebeuren rare dingen in de voedselindustrie: onlangs ontstond er nog ophef over verborgen vlees in allerhande producten. Menselijk haar zou bijvoorbeeld de basis vormen voor broodverbeteraars. Mars roept haar drankjes terug omdat mensen er ziek van worden. Er werd asbest gevonden in supermarktbrood. Bepaalde kweekvissen krijgen in hun relatief korte leven meer antibiotica binnen dan een hypochondrisch mens met een lage weerstand. De kippen die we eten kunnen niet op eigen benen staan en er zitten ook al geen echte ossenstaarten in ossenstaartsoep uit een pak. Er is reden genoeg tot ophef en gezond wantrouwen.

Maar het fanatisme waarmee sommigen zich opeens volstoppen met superfoods (misschien wel dé marketinggrap van de 21ste eeuw, maar het is nog wat vroeg) en anderen juist beginnen met worsten maken kan naar mijn mening niet volledig verklaard worden door de verrassende aanwezigheid van dierlijke producten in Milka Melocakes. (Weet u wat dat zijn? Nee? Mooi!)

Behalve ons goed of beter voelen, willen we, meen ik, in iets geloven. We willen ons eten en zijn ambachtelijke producent vereren. En met ‘we’ bedoel ik dan een kleine – groeiende – hoofdzakelijk stedelijke elite, die het modebeeld bepaalt. In Rotterdam werd met de nieuwe markthal zelfs een heuse voedseltempel gebouwd, compleet met plafondschilderingen als een soort 21ste-eeuwse Sixtijnse kapel.

Het kostte onze voorvaderen de grootste moeite om de pastorale idylle, die alles behalve idyllisch was, achter zich te laten. De menselijke geschiedenis – en op te veel plekken nog menselijke realiteit – is er een van ziekte en hongersnood, van zwoegen op het land, tegenvallende oogsten en kindersterfte.

Ons worden romantische beelden voorgehouden van bakkers die bij het krieken van de dag het deeg met de hand kneden en zuurdesemculturen kweken onder hun bedden van rustiek eikenhout. We hebben visioenen van herders die volledig in hun nomadisch bestaan opgaan en hun eigen knoflookworsten maken. De kleinschalige boerderij waar de komkommers krom zijn en de varkens gelukkig. Bebaarde jonge mannen met houthakkersshirts roken palingen en maken worsten en verkopen die uit roestige bussen. Het Facebook/Instagram-beeld van de letterlijk en figuurlijk overbelichte en gelukkige self-made man die self-made vlees aan de andere self-made man brengt. We willen het zo graag geloven; dat deze mensen een ‘echter’ leven hebben; ‘echt’ – ook zo’n term waarmee je het bos in gestuurd wordt en die een prijsverschil van enige euro’s per product schijnt te rechtvaardigen.

Maar het trieste, of juist geruststellende feit is nu eenmaal dat ieder leven echt en waarachtig is, ook dat van de telemarketeer die niet besloot om voor zichzelf te beginnen en wel een zak Milka Melocakes te eten. Zelfs dat van de CEO van Nestle. Wij zijn het, de grootstedelijke elite, die een ‘echt leven’ met ‘echt eten’ als geloofsovertuiging hebben geadopteerd. Het gevaar daarbij is dat het zogenaamd ‘echte’ al snel aan het ‘juiste’ gelijkgesteld wordt en de boodschap van de jonge hippe voedselfanaten een wat drammerige en verwijtende bijsmaak krijgt. Het eten van bepaalde voeding wordt een moderne deugd. Als je niet obsessief bezig bent met je eten en niet alle etiketten leest, ben je dan een slechter mens?


Beeld via Flickr