Goeroes

Stel dat ik, bevangen door irrationele angsten aan de vooravond van een derde millennium, de hulp zou moeten inroepen van enkele maîtres à penser, wie zouden mijn goeroes moeten worden?

Ondanks lange sessies denkwerk ben ik er niet uitgekomen. Sartre, de dalai lama?
Geen idee. Maar van twee mogelijke kandidaten die het momenteel heel goed doen in het confuse wereldje van vermaarde intellectuelen weet ik zeker dat ik niets moet hebben. Sterker: hoe meer ik hun idolate aanhangers hoor kwaken over hun laatste werk, hoe sterker mijn walging wordt ten aanzien van Michel Houellebecq en Stanley Kubrick.
Op het eerste gezicht hebben de Franse schrijver en de Amerikaanse regisseur niet erg veel gemeen. Toch zijn beiden doorgewinterde reactionairen die een gitzwarte afkeer hebben ontwikkeld voor welke vorm van seksuele bevrijding of afwijking ook. Twee maniakale moraalridders die hun zeer particularistische visie laten dwalen over een wereld die te snel aan hen voorbij is getrokken en die ze nooit hebben kunnen of willen begrijpen.
Op de VPRO-radio hoorde ik een paar weken geleden dat als wij dit jaar maar één boek zouden moeten aanschaffen, het dat van Houellebecq, Elementaire deeltjes, zou moeten worden. Want bijna iedere zin stemt tot nadenken. Inmiddels is Elementaire deeltjes nummer 1 in Nederland. Het boek had ik al van de uitgever gekregen. En ik kwam er niet doorheen. Alsof ik een Franse kloon van meester Hilterman gekruist met Andries Knevel aan het volgen was. Dat een auteur naar de jaren vijftig verlangt of op z'n minst naar een idyllisch universum dat is gevrijwaard van homoseksualiteit, pornografie, ‘karmische hoeren’, 'nazistische trutten’, feministen of rap, is zijn goed recht. Maar ik hoef zijn karikaturale proza toch niet serieus te nemen? Ik kan er ook niets aan doen dat Houellebecq een sinistere jeugd heeft genoten. Dat hij door zijn ouders - een 'modern stel’ - heel vroeg in de steek is gelaten, dat hij vervolgens door zijn grootouders is opgevoed, de hel van de pesterijen op school heeft moeten doorstaan, zich de preutse ideologie van de Franse communisten eigen heeft gemaakt en dat zijn huwelijk op de klippen is gelopen?
Ik kan er ook weinig aan doen dat Stanley Kubrick in de laatste fase van zijn leven een panische angst voor de buitenwereld had ontwikkeld. Dat hij meer dan twintig jaar als een kluizenaar in zijn huis in Chilwickburg opgesloten zat dat door zijn vrouw als een 'familiefabriek’ werd omschreven. Dat hij de hele dag liever thuis met zijn drie kinderen, zijn katten en zijn honden speelde in plaats van in de lucht te happen van een verderfelijke buitenwereld.
Zijn claustrofobische en puriteinse kijk op het leven raakt me niet. Nu lees ik dat ik zijn laatste film Eyes Wide Shut minstens twintig keer moet gaan zien om tot de subtiele boodschappen en mysterieuze raadsels door te dringen. Maar een keer is voldoende om de benauwdheid van de eendimensionale visie van Kubrick te proeven.
Eyes Wide Shut is te infantiel voor woorden. Je vrouw rookt een joint en vertrouwt jou toe dat ze ooit met een onbekende in gedachten heeft geneukt. Wat! Je wereld stort in elkaar en de hel van de perversiteit opent zich onder je voeten. Satan loert en slaat toe. Terwijl je je tot vervelens toe verbeeldt dat vrouwlief met die onbekende ligt te stoeien, kom je alleen seropositieve of verslaafde hoertjes tegen, Japanse pedofielen, nichten, vaders die hun dochter uitlenen, decadente prominenten verwikkeld in kille en kitscherige orgieën.
Kortom, buiten de huwelijkstrouw ligt voor Kubrick de seksualiteit vooral in de goot. Godzijdank is het Kerstmis en kun je aan het eind van je beproevingen weer safe seks met mevrouw bedrijven. Let’s fuck, man!
Over een paar maanden is het zo ver: de millenniumnacht zal, lees ik, een gigantisch bedfestijn worden. Een op de zes maagden wil op 31 december van status veranderen.
De preken van Houellebecq en Kubrick zijn nog niet helemaal doorgedrongen.