Gore gemene gitaar

Hoe een kunstenaarscollectief dat optreedt als trash-band in beeld te brengen? Die vraag wordt beantwoord in de tentoonstellingszalen van de Rotterdamse Villa Alckmaer en het Museum Boijmans Van Beuningen. Daar ligt verzameld het ‘archief’ van de kunstenaarsband Destroy All Monsters (Mike Kelley, Jim Shaw, Cary Loren, Niagara, opgericht in 1974): video’s van optredens, een compilatietape met optredens van de eveneens uit Detroit afkomstige Iggy Pop en MC5, vitrines met tientallen hoesontwerpen voor singles, elpees, posters en materiaal uit Destroy All Monsters’ trash-archief van horrorfilmposters, schandaalblaadjes en prikkellectuur, kortom ‘Americana’ op z'n breedst.

Waarom deze wat ondoorzichtige tentoonstelling? Wat gebeurt er als conservatoren ruige trashrock en populaire cultuur onder het academische vergrootglas leggen?
Doel van I Rip You, You Rip Me is, zo wordt in het begeleidend schrijven omstandig uitgelegd, ‘de wisselwerking tussen rockmuziek, beeldende kunsten, performancekunst en de ethische en esthetische stellingname daarin’ te onderzoeken. Dat kunstenaars graag in een band willen spelen komt voort uit 'de wens tot interactie met het publiek’, meldt de begeleidende folder: 'De onmiddellijke publieke respons, het spelplezier en de pure fysieke opwinding die goede popmuziek eigen is, zijn voor veel beeldend kunstenaars aantrekkelijk genoeg om zich middels een “band” aan het publiek te presenteren.’
Vertalen we deze tekst, ontsproten aan het dorre brein van een cultuurbeleidsmedewerker naar een optreden van Destroy All Monsters, dan zien we een aantal mensen in apepakken iets vaags doen met een microfoon voor een groot schoolbord; er klinkt gitaarnoise, het publiek wordt gevraagd iets in de microfoon te schreeuwen en er wordt flink op het schoolbord gekrast. De bandleden hebben het naar hun zin, zo blijkt ook uit andere videofragmenten waarin ze elkaar te lijf gaan met een opblaasgiraffe en proberen elkaars papier-machékostuums aan stukken te scheuren. Zegt het persbericht: 'Het bewust spelen met trash en noise, met de keerzijde van Amerikaanse beeld- en muziekcultuur door Destroy All Monsters werkt een bepaalde ironiserende distantie in de hand.’
Dat is inderdaad een pakkende omschrijving voor een groepje kunstenaars dat ongecompliceerde trashrock bij elkaar fabriekt en daaraan, zoals zoveel kunstenaarsbandjes, een hoop lol beleeft.
Niet dat Destroy All Monsters’ performance niets om het lijf heeft, maar één blik op de registraties van optredens van Iggy Pops Stooges en MC5 leert ons dat the real thing van een andere orde is: zie hoe Iggy Pop tekeergaat, hoor de gore gemene gitaar van MC5’s Fred Smith (overleden in 1994) in de klassieker 'Kick out the Jams’ en je weet dat de Monsters niet in de búúrt komen van trommelvliesperforerende, hersenverpulverende échte noise.
Resteert een prikkelend beeldarchief vol trashy knipsels uit horrorblaadjes, strips, posters, zwartwitfoto’s van femme fatale Niagara en zelf ontworpen platenhoezen. In de woorden van Cary Loren, Destroy All Monsters’ fotograaf: 'The images that moved us then were a strange combination of film noir, monster movies, psychedelica, thrift-shop values and the relentless drone of a crazed popular culture. Our influences were a combination of audiovisual stimuli such as Man Ray, the Velvet Underground and Nico, the Hairy Who, Silver Apples, Captain Beefheart, Stanley Mouse, Sun Ra, Comix, Stooges, Beardsley and The MC5.’
Het in Boijmans tentoongestelde archief toont deze 'audiovisuele stimuli’ op pakkende wijze. Een aanrader voor liefhebbers van do it yourself grafisch ontwerpen uit de jaren zestig en zeventig.

  • Vrijdag 26 juni om 16.00 uur opent de jaarlijkse Eindexamenexpositie van de Rietveld Academie Amsterdam. Fred Roeskestraat 96, Amsterdam, 12.00-18.00 uur, t/m 1 juli. E-mail: rietveld@xs4all.nl
  • Performancekunstenaar Otto Berchem liet 'metamorfosevrijwilligers’ plaatsnemen in de make-upstoel. Ook als fotoreportage in het septembernummer van Blvd. Make Over, Casco. Oudegracht 366, Utrecht, woensdag t/m zondag 13.00-17.30 uur, t/m 12 juli.