Gratis onderwijs zet Ghanese scholen onder druk

Accra – Aan het eind van de middag kleuren de straten wit van de schooluniformen. Meisjes lopen rustig naar huis, jongens rennen onstuimig over de stoep en gedeukte busjes rijden afgeladen met scholieren door de straten van de Ghanese hoofdstad. Bijna twee jaar geleden heeft de regering Free Senior High School (SHS) ingevoerd, oftewel gratis voortgezet onderwijs voor ieder kind, en sindsdien zitten de scholen vol.

Het ambitieuze overheidsbeleid is het gevolg van een verkiezingsbelofte om alle kinderen, ongeacht achtergrond, een kans op een opleiding te bieden. Sinds de invoering zijn er 270.000 extra leerlingen bijgekomen.

Bright Ofori is blij met de overheidsintentie. De pleitbezorger van de Ghanese jeugd bij de Verenigde Naties steunt het streven van de regering om de laaggeletterdheid aan te pakken en de kinderarbeid terug te dringen. Maar hij maakt zich zorgen over de flinke tekorten waarmee de overheid sindsdien kampt. ‘Leveranciers van uniformen en voedsel beginnen te morren, omdat de regering niet over de brug komt en achterstallige rekeningen niet betaalt.’ En met een bevolking waarvan ruim de helft jonger is dan 25 jaar zullen de kosten voor het onderwijsprogramma onverminderd hoog blijven.

Ook op de scholen is de situatie nijpend. ‘De klaslokalen zijn slecht en er is een tekort aan leraren terwijl de scholen intussen uitpuilen’, zegt Bright. Hierdoor worden niet alle leerlingen toegelaten en blijft de gewenste gelijkheid uit. ‘Kinderen van welgestelde ouders worden sinds de invoering van Free SHS zelfs van publieke scholen gehaald en naar privéinstellingen gestuurd. Daarnaast doen verhalen de ronde dat leraren gevoelig zijn voor steekpenningen en betalende kinderen voortrekken of hogere cijfers geven.’

John Mahama, de voormalige president van het land, trekt in de nationale pers intussen fel van leer tegen het gratis onderwijssysteem. Met klare taal benadrukt hij dat de kwaliteit van het onderwijs door Free SHS in het geding is en dat de bevolking op een zeker moment het vertrouwen in publieke scholen verliest. Om die reden betwijfelt hij, als lid van de socialistische partij, of minderbedeelde kinderen daadwerkelijk van het gratis onderwijsprogramma profiteren. Bright deelt de zorgen van Mahama maar blijft liever positief: ‘Dit soort politieke ingrepen kost tijd en ook al verlopen de eerste jaren niet vlekkeloos, Free SHS kan een succes worden.’