Griekse jongeren kopen kansen

Athene – ‘Waarom studeer ik eigenlijk?’ vroeg Aggelis zich vaak af. ‘Economie, nota bene; van de Griekse feiten ben ik doordrongen.’ Zes van de tien jongeren zijn werkloos, met die cijfers in gedachten is hij ten slotte gestopt met studeren.

Nu werkt hij af en toe in de wijkwinkel van zijn oom, loopt hij rondjes met de hond. ‘In de zakenwereld ken ik niemand, bij een politieke jeugdbeweging hoor ik niet, dus mét diploma was ik ook in die buurthandel beland.’

Griekenland is een beetje meritocratisch, maar meer cliëntelistisch. Dat heeft voor- en nadelen, maar levert ongelijke kansen op – die door de crisis almaar ongelijker zijn geworden. Het is bijna van levensbelang om een spaarzame baan aan een geliefde toe te spelen, nu de ‘nieuwe armoede’ woedt. Intussen is de jeugdige onderklasse, vol jonge academici, uit haar voegen gegroeid: ze wordt een ‘verloren generatie’ genoemd.

In de zes jaren onder de trojka – van EU, Europese Centrale Bank en imf – nam eveneens de ongelijkheid van inkomens toe: het minimumloon ging aldoor omlaag en de kleinverdieners betalen 337 procent meer belasting, tegenover negen procent voor grootverdieners. Nagenoeg de helft van de kinderen leeft onder de armoedegrens. Dan is er weinig geld voor excursies of medische zorg, voor sportspullen, voor verwarming en voldoende voedsel. Dan ligt buitensluiting op de loer en komt ontplooiing ná overleven.

Griekse jongeren kunnen wel kosteloos naar school of de universiteit, maar in de trojkatijd is de onderwijsbegroting gehalveerd. Tegelijk zijn de examens op de middelbare school zo gewichtig en gevreesd dat iedere scholier twee jaar privé-les volgt, in de avonduren – mits daar geld voor is.

De familie van Konstantina is welgesteld en zij studeerde zeventig uur per maand méér, voor vijfhonderd euro. ‘Zo haalde ik hoge cijfers’, zegt ze, ‘en mocht ik naar de beste rechtenfaculteit. Hier komt elke student uit de gegoede klasse – dat oneerlijke zie ik nu, kansen kun je kopen.’

Sinds de onderwerping van Syriza vervloog de hoop op een andere toekomst. Tweederde van de jongeren wil voor een goede baan emigreren, meldde Randstad Hellas onlangs. En in een onderzoek van denktank Eliamep klonk de conclusie: ‘De jeugd, zonder kans op een waardig bestaan, lijdt de meeste pijn.’ Driekwart zei zich vaak of altijd ‘teleurgesteld’ te voelen, en maar negen procent beaamde: ‘Maak ik een plan, dan kan ik dat uitvoeren.’

Het plan van Aggelis? ‘Doorstuderen’, zegt hij. ‘In Duitsland.’