Groener dan groen de strijd tussen ecofascisten en groenlinkse stasi’s hoe groen was mijn weide…

Herman Verbeek heeft er genoeg van. De Europarlementarier van GroenLinks stapte met een bruidsschat van 125.000 gulden over naar de Groenen. Onder Ina Brouwer en Mohammed Rabbae is er voor het groene PPR-gedachtengoed geen plaats meer in GroenLinks: ‘Ik werd getreiterd aan alle kanten. Net zoals ze vroeger met Ger Harmsen, Wagenaar en Gortzak deden.’ In de strijd om wie het groenst is, vallen over en weer zware woorden. Over ecofascisme en GroenLinkse Stasi-methoden.:

Wijkcentrum De Enk ligt verborgen in een smalle straat in de oude binnenstad van Zwolle, waar zich ondanks een gure oostenwind her en der enige woestbesnorde boerenjongens met Oranje-shirts en beschilderde gezichten in een fictief carnavalsgedruis hebben gestort, zwaaiend met hun bierflesjes en ‘Pisnicht!’ roepend naar argeloze voorbijgangers. In het kleine zaaltje van De Enk echter heerst serene rust. Hier is het congres van De Groenen bijeen, ’s lands Enige Echte Groene Partij sinds 1984, en het vergadervolume is van een niveau dat er nog makkelijk een nest jonge eenden bij kan worden uitgebroed. Als af en toe toch iemand de zenuwen niet meer in bedwang kan houden en begint te morren, protesteert de zaal met een sissend: 'Geen ruzie!’ En anders is er nog altijd landelijk lijsttrekker Hein Westerouwen van Meeteren, jong en blond, die vanaf de katheder pleit voor een harmonische in voeging van al hetgeen in andere partijen voor explosieve splijtstof zou zorgen.
Hoewel men aanvankelijk voor een politieke revolutie a` la de Grunen in Duitsland dacht te kunnen zorgen, kwamen de Nederlandse Groenen al snel na de oprichting in grote problemen. De doorbraak naar het grote electoraat bleef uit en in plaats daar van werd de dwergpartij een kweekvijvertje voor nog kleinere sektarische gezelschappen het ene nog apocalyptischer gestemd over de toekomst van de wereld dan het andere en in de dagelijkse praktijk vooral gericht op het bestrijden van elkaar. De meest recente scheuring was ook bijna een doodsklap: maar liefst tweehonderdzestig leden verlieten in een keer de partij, ten do 0m de bedroefd over het overwicht van typische groene stedelingen als ex-Provo en ex-Kabouter Roel van Duijn. De 'federatieven’, zoals de afgesplitste dissidenten in de wan delgangen worden genoemd (naar het op Zwitsers model gebaseerde kantonstelsel dat zij in Nederland willen invoeren tenein de de groene kleinschaligheidsideologie te kunnen toepassen), zijn vooral in de zuidelijke provincies gelokaliseerd. Zij kunnen maar moeilijk overweg met het grootstedelijke elan dat de Groenen de laatste tijd weer op weg heeft geholpen.
Want juist in de steden zit de groei. In Amsterdam veroverde Roel van Duijn een gemeenteraadszetel, en in tal van andere steden lijkt het deze keer ook te gaan lukken. Het is nogal ironisch dat de Groenen, die in hun meest fundamentalistische gedaante de stad afschilderen als de bron van alle kwaad, juist in de grote steden enige electorale toekomst hebben. De daarvoor vereiste grootstedelijke schwung wordt bereikt door korte metten te maken met een al te afschrikwekkend ecofundamentalisme. Dat geschiedt onder meer door bekende Nederlanders bij de partij te betrekken die niet onmiddellijk een geur van mueslikoeken uitwasemen. Zo slaagde Van Duijn erin de gemoedelijke kettingrookster Annie M.G. Schmidt als lijstduwer aan de Amsterdamse Groenen te verbinden. Op de huidige Groenen-lijst voor de hoofdstedelijke gemeenteraadsverkiezingen prijkt ook de immer goed in het herenkostuum gehesen Leo Jacobs, voorheen bekend als proletarisch bevlogen hoofdredacteur van de roemruchte Stad Radio Amsterdam ook al geen man die je Madame Blavatsky citerend een oud-Germaanse lichtdans rond een oude eik zal zien opvoeren. Voorts heeft Van Duijn, ook in de race voor het burgemeesterschap van Amsterdam, zich verzekerd van steun uit de culturele hoek, zoals die van de schrijvers Simon Vinkenoog en Hans Plomp en schaker Jan Timman.
Ook de Zwolse afdeling van De Groenen is verrijkt met een opmerkelijke lijstduwer. Het is Igor Cornelissen, voorheen bekend als strijdbaar sociaal-democraat in de kolommen van Vrij Nederland en sinds zijn vertrek bij het weekblad actief als Parool-columnist. De PvdA-afdeling van Zwolle zag Cornelissen met lede ogen gaan en in het afdelingsblad van de Zwolse sociaal-democraten werd reeds venijnig naar de overloper uitgehaald. Hij werd ervan beschuldigd toe te geven aan een modegevoelige gril.
In De Enk verdedigde Cornelissen zich tegen die beschuldiging met een toespraak die dezelfde zaterdag ook in Het Parool te lezen was. Zijn keuze voor de Groenen komt vooral voort uit de trieste observaties die hij als verwoed tuinier te Zwolle heeft gedaan inzake bijvoorbeeld de vlinderpopulatie van de omgeving. 'Ik sympathiseer niet met de Groenen omdat de natuur zo in is, maar omdat het heel kort voor twaalven is en bijna iedereen andermaal, om de schrijver W.F. Hermans te parafraseren, zich op zijn rug krabt, een wind laat, geeuwt en weer rustig verder slaapt’, aldus Cornelissen. Hij gaf toe in een grijs verleden de groene revolutie te hebben gesaboteerd teneinde de klassen strijd in optima forma te kunnen voeren. Zo verhinderde hij als eindredacteur van Vrij Nederland dat er een bespreking van het Groenen-evangelie Silent Spring van Rachel Carson werd geplaatst in het weekblad. 'Ik was met de wereldrevolutie bezig en vond dat Rachel Carson met haar boodschap wel even kon wachten. Ik meende dat er toen een wereld moest worden veroverd en begreep niet dat de wereld verdedigd moest worden. Ik had dus iets goed te maken en ik beschouw het nu dus als een eer om lijstduwer te zijn van een partij die het ernstig meent met het voortbestaan van deze wereld. En als het kan een beetje prettig.’
De grootste vis die de Groenen hebben binnengehaald is echter zonder meer Europarlementarier Herman Verbeek. Verbeek priester, homo en zeer begaan met de boerenzaak was een der laatste Mohicanen van de PPR-bloedgroep binnen GroenLinks, met wie de Groenen tot voor kort nog onderhandelingen voerden over lijstverbindingen. Sinds het stranden van die onderhandelingen (GroenLinks wilde de eerste vertegenwoordiger van de Groenen op een gezamenlijke lijst niet eerder laten opduiken dan plaats tien) is de animositeit tussen GroenLinks en de Groenen echter gigantisch opgeleefd. GroenLinks deed de Groenen per motie af als een obscure sekte en sindsdien vliegen de verwensingen over en weer.
GroenLinks nam vooral kilometers afstand van de Groenen vanwege allerlei nieuwe geluiden in de laatste partij die door kwaadwilligen als ecofascisme’ konden worden geinterpreteerd. Marten Bierman, de Amsterdamse planoloog die aan de wieg van de Groenen stond, was immers met de constatering gekomen dat Nederland ecologisch gezien vol is. Gelijk werden gelijkenissen getrokken met het gedachtengoed van extreem rechts ('Nederland is vol’) en goed zou het nooit meer komen. Voor de Groenen was het het startsschot tot verdere profilering van de partij. In het verkiezingsprogramma pleiten de Groenen er nu voor om Nederland weer tot emigratieland te maken, wijzend op de talloze lege boerderijen in Frankrijk en thans nog kale vlaktes in zuidelijk Afrika’. 'Een nieuwe vrijwillige en gesubsidieerde emigratiegolf zou hier in Nederland wat druk van de ketel kunnen nemen’, zo verkondigde lijsttrekker Westerouwen van Meeteren reeds in het Algemeen Dagblad.
Niet iedereen bij de Groenen is gelukkig met de nieuwe klare lijn-Bierman. 'Zulke dingen kun je toch niet onbekookt zeggen’, meent Roel van Duijn. 'Als je praat over een immigratiestop voor Nederland zal er eerst toch moeten worden gezorgd voor opbouw van de economie in de landen waar de immigranten vandaan komen. Volgens mij zit Nederland ook niet echt vol. Het probleem is meer de levensstijl, het feit dat Nederland in de auto’s stikt.’ Van Duijn was een van de actiefste pleitbezorgers binnen de Groenen voor een lijstverbinding met GroenLinks, maar heeft het vooral op grond van aanvaringen met het regerende GroenLinks in Amsterdam opgegeven. De hartstochtelijke lobby van GroenLinks-wethouder Jeroen Saris voor uitbreiding van de stad richting de resterende natuurgebieden, plus de voorgenomen sloop van het kunstenaarsdorp Ruigoord, dat plaats moet maken voor een gerevitaliseerde haven, is voor de Groenen ideaal materiaal om zich af te zetten tegen de partij van Ina Brouwer. 'GroenLinks is gewoon niet groen genoeg’, aldus Van Duijn. 'Voor mij deed het kappen van veertienhonderd bomen op de Vietnamweide, waarbij GroenLinks zij aan zij stond met de ABN-Amro, de deur dicht. GroenLinks lijkt in Amsterdam als twee druppels water op de PvdA.’
Wie nog hardere kritiek op het groengehalte van GroenLinks wil horen, moet het oor te luisteren leggen bij Herman Verbeek. Verbeek ijvert op het Groenen-congres voor een dubbelmandaat. Hij wil zowel de Tweede Kamer als het Europarlement in namens de Groenen, met wie hij zich altijd al verwant heeft gevoeld. Een tijdje geleden sprak ik Vaclav Havel in Straatsburg’, aldus Verbeek in zijn rede tot het congres. Die vroeg me waar nu eigenlijk de dissidenten van het Westen zijn gebleven. Nu weet ik het antwoord: die zitten hier.’
Aan de komst van Verbeek naar de Groenen kleeft enige politieke pikanterie. Vanwege zijn monnikachtige levensstijl vergaarde Verbeek als Europarlementarier een forse hoeveelheid spaargeld. Terwijl andere Europarlementariers zich in vijf-sterrenhotels te buiten gingen aan uitbundige maaltijden, overgoten met sprankelende Elzasser wijnen, sliep Verbeek in een slaapzak in zijn kleine kamertje in het parlementsgebouw en zo spaarde hij maar liefst 125.000 gulden bij elkaar. Dat geld wil hij nu doneren aan de campagnekas van de Groenen. GroenLinks-campagneleider Maarten van Poelgeest achtervolgt de Europarlementarier nu met dreigementen om hem wegens contractbreuk te vervolgen (Verbeek weigerde eerder om zich halverwege zijn ambtstermijn in het Europarlement te laten vervangen in het kader van het GroenLinkse roulatiesysteem). Ook wordt Verbeek ervan beschuldigd zich te gedragen als Ross Perot, de Amerikaanse multimiljonair die zich in de politiek trachtte 'in te kopen’.
In een achterafkamertje in De Enk geeft Verbeek nadere uitleg over zijn besluit om het bij GroenLinks voor gezien te houden. 'Ik was zo'n beetje de laatste PPR'er in GroenLinks die nog politiek actief was. De anderen zijn stuk voor stuk vertrokken Bram van Ojik, Beckers, De Gaay Fortman, straks ook Peter Lankhorst, noem maar op. Ik vind dat een staaltje van politieke lichtzinnigheid, zeer onverantwoordelijk. De PPR had uiteindelijk twee keer zoveel zetels als de PSP en de CPN samen, maar binnen GroenLinks zie je dat nu niet meer terug. Officieel mag er niet meer worden gesproken in termen van de oude politieke bloedgroepen, maar in werkelijkheid is het zo dat de PSP en de CPN met hun veel grotere gehaaidheid op politiek gebied binnen enkele jaren totaal zijn gaan domineren. Langzaam maar zeker zijn ze het hele kader gaan overnemen en als gevolg daarvan is de groene component binnen GroenLinks, die toch vooral van de PPR kwam, als sneeuw voor de zon verdwenen.’
De laatste tijd werd ik binnen GroenLinks van alle kanten getreiterd en gesard. Maarten van Poelgeest verkondigt nu in de partij dat hij me publiekelijk kapot wil maken. Het zijn pure Stasi-methoden die daar worden gebruikt. De vertegenwoordigingen van lokale afdelingen op de GroenLinks-congressen blijken opeens helemaal vol te zitten met oud-kaderleden van de CPN, die ervoor zorgen dat er niemand meer bij kan. Op die manier konden GroenLinks-leden die met mij sympathiseerden niet eens aan het woord komen op de congressen. Ze probeerden me er met volle macht uit te werken, net zoals ze vroeger met Ger Harmsen, Wagenaar en Gortzak hebben gedaan. GroenLinks is een afvalbak geworden voor noodlijdend klein links, om groen gaat het al lang niet meer. Niet voor niets heeft de Stichting Natuur en Milieu in een open brief vastgesteld dat er geen enkele milieuspecialist zit bij de eerste twaalf kamerkandidaten van GroenLinks. GroenLinks ziet het milieu vooral als een probleem, een sta-in-de-weg naar grotere werkgelegenheid. Maar wat wil je met een partij die wordt geleid door twee ex-communisten? Ze denken daar nu dat de ecotax het ei van Columbus is. Terwijl dat natuurlijk helemaal niets oplevert. Het enige wat er gebeurt met de ecotax is dat de vervuiler een extra premie betaalt om verder te mogen vervuilen. Terwijl er natuurlijk investeringen moeten worden gedaan om ervoor te zorgen dat er niet meer wordt vervuild. Waar ik voor pleit, is een cultuuromslag. De natuur is onze enige producent, dat moet eens worden erkend en dat kan alleen met een cultuuromslag. Het probleem is dat bijna alle politieke partijen, inclusief GroenLinks, stedelijke partijen zijn. De natuur wordt niet vertegenwoordigd. De varkens en de koeien en de planten hebben geen lobby. Ik ben ook voor hen in de politiek gegaan.
Je ziet het ook in Duitsland gebeuren. Daar worden de Grunen ook van de politieke landkaart geveegd omdat allerlei oud-communisten de boel hebben overgenomen. Op die manier kan je geen geloofwaardige ecologische politiek voeren. Dat was ook de reden dat Petra Kelly steeds depressiever werd. Ik heb haar via het Europarlement goed leren kennen. Een ongelooflijk gedreven vrouw, maar met een pathologische gedrevenheid. Op het podium kon ze de mensen ongelooflijk motiveren, maar als ze daar eenmaal vanaf was, stortte ze in elkaar. Volkomen depressief. Haar partner, Gerd Bastian, moest haar dan weer op de been helpen en dat moet hem op een gegeven moment te veel zijn geworden. Hij ging eraan kapot. Hoewel die moord natuurlijk nooit valt goed te praten. Moord blijft moord.’
Verbeek meent dat GroenLinks kampt met een identieke crisis als de Duitse Grunen. 'In Duitsland is het verschrikkelijk om te zien hoe al die oud-KP'ers in de groene boom klimmen. Groen is de enige nieuwe politieke stroming van deze eeuw, maar op deze manier wordt er iets halfslachtigs van gebrouwen. Een traditie van zesentwintig jaar groene PPR-politiek wordt overboord gegooid. GroenLinks is op dat gebied nauwelijks serieus te nemen. Neem nu bijvoorbeeld Nel van Dijk in het Europarlement. Die heb ik de afgelopen vier jaar geen enkel ecologisch plan zien indienen. Niet een! Dat moet stemmen gaan kosten.
Ik reken dat Ina Brouwer persoonlijk aan. Eerst heeft ze Rosenmoller met allerlei zeer dubieuze trucs naar het tweede plan gedrongen en daarna kwam de aanval op mij. Wat ze vergeet, is dat de basis veel groener is dan zijzelf. Brouwer verkondigt nu dat ze nooit communist is geweest, maar dan rekent ze buiten de kiezer, die daar makkelijk doorheen prikt. Ik schaam me niet voor de traditie waar ik uit voortkom: ik ben een christen-radicaal en dat zal ik altijd blijven. De kiezers waarderen dat. Die zullen nu op mij bij de Groenen stemmen. Die gaan gewoon met mij mee.’
Van oudsher komt de electorale steun voor Verbeek vooral van het platteland, waar de priester momenteel een enorme politieke crisis ontwaart. 'De boeren zijn ten einde raad. Overal hangen er opstanden in de lucht. In het CDA geloven ze al lang niet meer. Het is in dat verband interessant om te zien dat directeur Wijffels van de Rabo-bank, van oudsher de bank van de boeren, binnen het CDA steeds meer oppositie levert tegen Brinkman en zelfs al wordt getipt als nieuwe premier. Het is een signaal dat er iets goed mis is. Andere tekenen zijn er ook. Zo is een neef van Koekoek bezig met de heroprichting van de Boerenpartij. Maar ook voor de Groenen bestaat er veel sympathie. Soms hoor ik boeren zeggen dat het voor hen tussen de Centrum-democraten of de Groenen gaat. Op zich geen keuze waar je vrolijk van wordt, maar het zegt iets over de manier waarop de mensen op het platteland met hun rug tegen de muur staan. Dit wordt het jaar van het sneuvelen van het politieke middenveld.’