Economie

GroenRechts

Mark Rutte zet een groen hoedje op. Kijk naar Arnold Schwarzenegger in Californië en David Cameron in Groot-Brittannië, zegt hij, die laten zien dat het milieu best een rechts thema kan zijn. Milieubeleid in harmonieuze samenwerking met het bedrijfsleven. Rutte wil schone technologieën ontwikkelen en die aan het buitenland verkopen. Nederland schoon en rijk, zo moet dat volgens Rutte. De VVD wordt GroenRechts.
Applaus voor de liberale voorman. Na de milieuministers Pieter Winsemius en Ed Nijpels, eindelijk weer eens een groen geluid uit die hoek. Jammer alleen dat Rutte er meteen weer een kinderachtig links-rechtsspelletje van maakt. ‘Waar links kiest voor consuminderen, geloof ik dat economische groei en milieu heel goed samen gaan’, schrijft hij op zijn Hyves-pagina. En: ‘Ik ben geen Al Gore-aanhanger.’ Wat hij met dat laatste bedoelt, blijft duister. Denkt Rutte dat het wel meevalt met de klimaatverandering? Of dat het niet nodig is om de wereldwijde CO2-uitstoot snel te verminderen? Als dat zo is, waarom moet de VVD dan een ruk naar groen maken?
Nog pijnlijker is zijn kritiek op het ‘linkse’ beleid: ‘De linkse oplossingen van strooien met belastingverhogingen in Nederland helpen niets tegen de kern van het probleem.’ Laat Rutte alsjeblieft snel een paar boekjes over milieueconomie doorlezen. Dan zal hij inzien dat het invoeren van milieubelastingen helemaal geen links beleid is. Integendeel, het past perfect in zijn liberale straatje.
Er zijn grof gezegd twee manieren om vervuiling te bestijden: via de wet of via de portemonnee. De politiek kan er bijvoorbeeld voor kiezen om CO2-uitstoot te verminderen door wettelijke maximale emissies voor auto’s vast te stellen. Auto’s die te veel uitstoten, mogen niet verkocht worden. Nadeel van deze benadering is dat de emissieplafonds arbitrair moeten worden vastgesteld. De politiek zal moeten gokken wat er technologisch mogelijk is en een kunstmatige afweging moeten maken tussen kosten en baten. Een auto die niets uitstoot, wordt veel te duur, een beetje vuile auto is misschien nog net te doen.
Een ander nadeel van juridisch milieubeleid is dat autofabrikanten die aan de norm voldoen, geen reden meer hebben nog schonere technologie te ontwikkelen. Emissieplafonds schakelen de markt uit.
Een milieubelasting heeft deze nadelen niet. Met een CO2-heffing wordt rijden in vuile auto’s duurder en krijgen fabrikanten en consumenten een prikkel om schone auto’s te maken en te kopen. De afweging tussen kosten en baten blijft netjes waar ze hoort: bij aanbieder en afnemer. Wordt er een schonere technologie ontwikkeld, dan zal die zonder tussenkomst van de overheid worden ingevoerd.
Het vaststellen van de hoogte van CO2-belasting vraagt natuurlijk bijzondere inspanning van de overheid. Het zal wel nooit lukken om precies het juiste belastingtarief te bepalen. Maar een ongeveer goed tarief werkt ook al heel aardig. Milieubelasting is dus een zeer ‘liberaal’ instrument dat de marktkrachten niet probeert tegen te werken, maar juist gebruikt om vervuiling te verminderen.
Er is nog een voordeel dat Rutte zal aanspreken: met de opbrengst van de milieuheffing kunnen andere belastingen worden verlaagd. Bijvoorbeeld de belastingen op arbeid en winst. Daar is niets links aan.
Opvallend is trouwens dat, terwijl rechts zijn groene reveil beleeft, de milieuclubs op links juist klappen krijgen. Greenpeace gooit een paar keien op de bodem van de Noordzee om de desastreuze sleepnetvisserij te hinderen en wordt meteen neergezet als ‘criminele organisatie’. De vissersboten zouden kunnen kapseizen. Levensgevaarlijk, roepen de vissers. Wat een kerels! Vroeger at een beetje visserman drie basaltblokken als ontbijt. Nu piepen ze als er een steen in hun net komt.
Rutte ziet de milieubewegingen ook niet zitten. Hij vindt dat ze geen subsidies meer mogen krijgen. Prima dat er een levendig debat is, maar dan wel onafhankelijk van overheidsgelden. De VVD krijgt overigens jaarlijks een paar ton subsidie, plus een kleine vijftigduizend euro per Kamerzetel, maar dat zal wel onvergelijkbaar zijn.
Het wordt leeg op de groene weides van de VVD. Gore en de milieubeweging zijn niet welkom. Economen met milieubelastingen ook niet. Alleen buitenlandse afnemers van de milieutechnologie van ons bedrijfsleven mogen erbij. En VVD’ers met een vrolijk groen hoedje, natuurlijk.